🌿 เพกา

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

เพกา เป็นไม้ยืนต้นสูง มีฝักลักษณะเด่นคือ แบนยาวคล้ายดาบ ภายในมีเมล็ดแบนและมีปีกบางใส ตามข้อมูล สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ใช้ เมล็ดจากฝักแห้ง เป็นยา โดยใช้เป็นส่วนประกอบของ น้ำจับเลี้ยง สำหรับแก้ร้อนใน และใช้เป็นยา แก้ไอและขับเสมหะ

🌿 ชื่อท้องถิ่น

เพกามีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น ได้แก่

มะลิดไม้
ลิดไม้
มะลิ้นไม้ — ภาคเหนือ
ลิ้นฟ้า — เลย

🔎 ลักษณะของพืช

เพกาเป็น ไม้ยืนต้นสูง

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

มีใบย่อยจำนวนมาก
ใบมีลักษณะเป็นรูปไข่
ปลายใบแหลม
ดอกออกเป็นช่อ
ดอกมีสี ม่วงแดง
มีฝักขนาดยาว
ฝักมีลักษณะ แบนยาวคล้ายดาบ
ภายในฝักมีเมล็ดแบน
เมล็ดมี ปีกบางใส

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

เมล็ด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เก็บในช่วงที่

ฝักแห้ง

แล้วนำเมล็ดภายในฝักมาใช้เป็นยา

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

ในต้นฉบับระบุว่า

ไม่มีข้อมูล

จึงไม่เพิ่มเติมรสยาจากแหล่งอื่น เพื่อให้ข้อมูลชุดนี้ตรงตามหนังสือต้นฉบับ

💚 วิธีใช้เพกา

เมล็ดเพกามีการใช้ตามข้อมูลในงานสาธารณสุขมูลฐาน ดังนี้

1. 🔥 ใช้เป็นส่วนประกอบของน้ำจับเลี้ยง แก้ร้อนใน

ต้นฉบับระบุว่า

เมล็ดเพกาเป็นส่วนประกอบอย่างหนึ่งใน “น้ำจับเลี้ยง” ของคนจีน

ใช้ดื่มสำหรับ

แก้ร้อนใน

2. 😷 แก้ไอและขับเสมหะ

ส่วนที่ใช้

เมล็ดเพกา

ปริมาณที่ใช้

ใช้ครั้งละประมาณ

½–1 กำมือ

หรือคิดเป็นน้ำหนักประมาณ

1½–3 กรัม

วิธีเตรียม

นำเมล็ดเพกาประมาณ ½–1 กำมือ หรือ 1½–3 กรัม
ใส่น้ำประมาณ

300 มิลลิลิตร

นำไปต้มด้วย ไฟอ่อน
เมื่อน้ำเดือดแล้ว ให้ต้มต่อประมาณ

1 ชั่วโมง

วิธีรับประทาน

รับประทาน

วันละ 3 ครั้ง

ใช้สำหรับ

แก้ไอ
ขับเสมหะ

📌 สรุปการใช้เพกา

😷 ไอ–มีเสมหะ

ใช้

🌿 เมล็ดเพกา ½–1 กำมือ
⚖️ ประมาณ 1½–3 กรัม

จากนั้น

💧 เติมน้ำประมาณ 300 มิลลิลิตร
↓
🔥 ต้มด้วยไฟอ่อน
↓
⏱️ หลังเดือดต้มต่อประมาณ 1 ชั่วโมง
↓
🥤 รับประทานวันละ 3 ครั้ง

🔥 แก้ร้อนใน

🌿 เมล็ดเพกา

เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งใน

🍵 “น้ำจับเลี้ยง”

ที่ใช้ดื่มแก้ร้อนในตามข้อมูลในต้นฉบับ

🧠 PikadThai Tip

จำเพกาเป็นชุด

🌳 ไม้ยืนต้นสูง
🗡️ ฝักแบนยาวคล้ายดาบ
🌱 ใช้เมล็ดจากฝักแห้ง
🔥 น้ำจับเลี้ยง → แก้ร้อนใน
😷 เมล็ด → แก้ไอ ขับเสมหะ
⚖️ 1½–3 กรัม
🥤 วันละ 3 ครั้ง

สูตรจำสั้น ๆ

“เพกา ฝักเหมือนดาบ — ใช้เมล็ด แก้ไอ ขับเสมหะ”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ และวิธีใช้ รวมถึง ปริมาณน้ำ ปริมาณเมล็ด ระยะเวลาต้ม และจำนวนครั้งที่รับประทาน ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

ในหัวข้อ รสและสรรพคุณยาไทย หนังสือต้นฉบับระบุว่า “ไม่มีข้อมูล” จึงไม่นำข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเพิ่มเติม