🎨 สีผสมอาหารจากธรรมชาติ

พืชฐานเภสัชกรรมไทย

สีเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่ช่วยให้อาหารมี ลักษณะน่ารับประทานและเพิ่มความน่าสนใจ นอกเหนือจากรสชาติและกลิ่น การปรุงและตกแต่งอาหารจึงมีการนำสีมาใช้มาอย่างยาวนาน

ในอดีต สีที่ใช้กับอาหารส่วนใหญ่ได้มาจาก ธรรมชาติ โดยนำส่วนต่าง ๆ ของพืชมาใช้ เช่น

• 🌺 ดอก

• 🍒 ผล

• 🌳 แก่น

• 🍃 ใบ

• 🌱 เหง้า

• และในบางกรณีอาจได้สีจากสัตว์

ต่อมาเมื่อมีการพัฒนาสีสังเคราะห์ทางเคมี สีสังเคราะห์จึงถูกนำมาใช้กับอาหารมากขึ้น เนื่องจากให้สีได้สะดวก สีสม่ำเสมอ และมีสีให้เลือกหลากหลาย

อย่างไรก็ตาม หนังสือต้นฉบับกล่าวถึงข้อกังวลด้านความปลอดภัยของ สีสังเคราะห์บางชนิด โดยเฉพาะการใช้สีผิดประเภทหรือใช้ในปริมาณไม่เหมาะสม ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อผู้บริโภคได้

ต้นฉบับจึงให้ความสำคัญกับการรู้จักและเลือกใช้ สีผสมอาหารจากธรรมชาติ ซึ่งหาได้จากพืชที่อยู่ใกล้ตัวและมีการใช้กันมาเป็นเวลานาน

---

🌈 ทำไมอาหารจึงนิยมแต่งสี?

สีช่วยสร้างการรับรู้ของอาหารตั้งแต่ก่อนรับประทาน

อาหารที่มีสีเหมาะสมสามารถช่วยให้

• 👀 มองดูน่ารับประทาน

• 🍽️ แยกชนิดของอาหารได้ง่าย

• 🧁 สร้างเอกลักษณ์ให้ขนมหรืออาหารแต่ละชนิด

• 🎨 เพิ่มความสวยงามในการจัดสำรับ

• 🌿 สื่อถึงวัตถุดิบที่นำมาใช้

• 🏺 เชื่อมโยงกับภูมิปัญญาการประกอบอาหารแบบดั้งเดิม

สีธรรมชาติหลายชนิดจึงไม่ได้เป็นเพียง “สี” แต่เป็นส่วนหนึ่งของ กลิ่น รส และเอกลักษณ์ของอาหาร ด้วย

---

⚠️ สีธรรมชาติกับสีสังเคราะห์

ต้นฉบับกล่าวถึงปัญหาที่พบจากการใช้สีผสมอาหารอย่างไม่ถูกต้อง เช่น การนำ สีที่ไม่ได้กำหนดให้ใช้กับอาหาร มาแต่งอาหาร หรือใช้สีสังเคราะห์ในลักษณะที่ไม่เหมาะสม

ผู้บริโภคบางรายอาจมีอาการผิดปกติเมื่อได้รับสีบางประเภท เช่น

• คลื่นไส้

• อาเจียน

• ท้องเสีย

• มีรสผิดปกติในปาก

ส่วนการได้รับสารบางชนิดในปริมาณมากหรือต่อเนื่องอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพได้

ดังนั้น การเลือกใช้สีสำหรับอาหารจึงควรพิจารณาทั้ง ชนิดของสี ปริมาณ และความเหมาะสมในการบริโภค

สำหรับการประกอบอาหารในครัวเรือน สีจากพืชธรรมชาติเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถนำมาใช้ได้ โดยควรเลือกวัตถุดิบสะอาด สด และเตรียมอย่างถูกสุขลักษณะ

---

🌿 พืชที่ใช้เป็นสีผสมอาหารจากธรรมชาติ

จากหนังสือต้นฉบับ มีพืชที่นำมาใช้เป็นสีสำหรับอาหารหลายชนิด โดยแต่ละชนิดให้สีแตกต่างกันตาม ส่วนของพืชและสารสีตามธรรมชาติที่อยู่ภายใน

ในหัวข้อนี้ประกอบด้วย

1. 🌺 กระเจี๊ยบแดง — สีแดง

2. 🟡 ขมิ้น — สีเหลือง

3. 🌼 คำฝอย — สีเหลืองส้ม

4. 🟠 คำแสด — สีส้มแดง

5. 🍃 เตย — สีเขียว

6. 🌳 ฝาง — สีชมพูเข้มถึงแดง

7. 🦋 อัญชัน — สีน้ำเงินถึงม่วง

---

1. 🌺 กระเจี๊ยบแดง

กระเจี๊ยบแดงเป็นพืชที่คนไทยรู้จักทั้งในฐานะสมุนไพรและพืชที่ใช้ประกอบอาหาร โดยส่วนที่นำมาใช้แต่งสีตามต้นฉบับคือ กลีบเลี้ยง

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• กระเจี๊ยบ

• กระเจี๊ยบเปรี้ยว — ภาคกลาง

• ผักเก็งเค็ง

• ส้มเก็งเค็ง — ภาคเหนือ

• ส้มตะเลงเครง — ตาก

• ส้มปู — เงี้ยว–แม่ฮ่องสอน

---

🔎 ลักษณะของพืช

กระเจี๊ยบแดงเป็น ไม้พุ่มขนาดเล็ก

• สูงประมาณ 3–6 ศอก

• กิ่งก้านมีสีม่วงแดง

• ใบมีหลายรูปแบบ

• ขอบใบบางครั้งมีหยักประมาณ 3 หยัก

• ดอกมีสีชมพู

• บริเวณตรงกลางดอกมีสีเข้มกว่าส่วนอื่น

• กลีบเลี้ยงมี สีแดงเลือดหมู

• เมื่อกลีบดอกร่วง กลีบรองดอกและกลีบเลี้ยงจะเจริญขึ้น

• เมื่อแก่จะมี สีม่วงแดงเข้ม

• เมล็ดอยู่ภายใน

---

🌱 ส่วนที่ใช้

กลีบเลี้ยง

---

🎨 สีที่ได้

สีแดงเข้ม

สารสีที่ต้นฉบับระบุคือ

Anthocyanin — แอนโทไซยานิน

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. ใช้ กลีบเลี้ยงสดหรือแห้ง

2. ต้มกับน้ำ

3. เคี่ยวเพื่อให้สีแดงออกมาให้มากที่สุด

4. กรองเอากากออก

5. ผ้าขาวบางบีบน้ำออกจากกลีบให้หมด

6. นำน้ำกระเจี๊ยบสีแดงเข้มที่ได้ไปใช้แต่งสีอาหาร

---

🍹 การนำไปใช้

น้ำสีจากกระเจี๊ยบแดงสามารถ

• ใช้ แต่งสีอาหาร

• เติมน้ำตาลและเกลือเล็กน้อย

• ปรุงเป็น เครื่องดื่มกระเจี๊ยบ

💡 พบได้บ่อยใน

สีแดงจากกระเจี๊ยบเหมาะกับอาหารหรือเครื่องดื่มที่ต้องการโทน แดง–ชมพู–แดงอมม่วง เช่น

• เครื่องดื่มสมุนไพร

• เยลลี่

• วุ้น

• ขนมหวาน

• ซอสหรือผลิตภัณฑ์ที่ต้องการสีแดงจากพืช

แอนโทไซยานินเป็นกลุ่มสารสีธรรมชาติที่พบในกระเจี๊ยบแดง และมีการศึกษาการประยุกต์ใช้กระเจี๊ยบแดงเป็นแหล่งสีธรรมชาติในผลิตภัณฑ์อาหารด้วย

---

2. 🟡 ขมิ้น

ขมิ้นเป็นสมุนไพรที่มี เหง้าอยู่ใต้ดิน และเป็นหนึ่งในพืชให้สีที่คนไทยคุ้นเคยมากที่สุด สีเหลืองจากขมิ้นมีความโดดเด่นและถูกนำมาใช้กับอาหารมาอย่างยาวนาน

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ต้นฉบับระบุชื่อไว้หลายชื่อ ได้แก่

• ขมิ้น

• ขมิ้นแกง

• ขมิ้นหยวก

• ขมิ้นหัว — เชียงใหม่

• ขี้มิ้น

• หมิ้น

• ตายอ — กะเหรี่ยง–กำแพงเพชร

• สะยอ — กะเหรี่ยง–แม่ฮ่องสอน

---

🔎 ลักษณะของพืช

ขมิ้นเป็น พืชล้มลุกที่มีเหง้าอยู่ใต้ดิน

• ลงหัวในฤดูแล้ง

• เนื้อในของเหง้ามี สีเหลืองเข้มถึงสีแสด

• มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว

• ใบรูปเรียวยาว

• ปลายใบแหลมคล้ายใบพุทธรักษา

• ดอกออกเป็นช่อ

• มีก้านช่อแทงจากเหง้าโดยตรง

• ดอกมีสีขาวอมเหลือง

• มีกลีบประดับสีเขียวอมชมพู

---

🌱 ส่วนที่ใช้

เหง้าใต้ดิน

---

🎨 สีที่ได้

สีเหลืองเข้ม

สารสีที่ต้นฉบับระบุคือ

Curcumin — เคอร์คิวมิน

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. ใช้ เหง้าขมิ้นสด

2. ล้างน้ำให้สะอาด

3. ปอกเปลือก

4. บดหรือตำให้ละเอียด

5. เติมน้ำเล็กน้อย

6. คั้นและกรอง

7. จะได้น้ำสีเหลืองเข้ม

8. นำไปใช้แต่งสีอาหาร

---

🍛 การนำไปใช้

ต้นฉบับยกตัวอย่างการใช้สีจากขมิ้นกับอาหาร เช่น

• แกงกะหรี่

• ข้าวหมกไก่

• แกงเหลือง

• อาหารหวาน เช่น ข้าวเหนียวเหลือง

สีเหลืองจากขมิ้นช่วยให้อาหารมี สีเหลืองน่ารับประทาน

💡 พบได้บ่อยใน

ขมิ้นเป็นสีธรรมชาติที่เหมาะกับอาหารคาวอย่างมาก โดยเฉพาะอาหารที่ต้องการทั้ง สีเหลือง กลิ่น และลักษณะเฉพาะของเครื่องเทศ

นอกจากครัวเรือนแล้ว ขมิ้นยังมีการใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรม สีผสมอาหาร เครื่องเทศ เภสัชกรรม และเครื่องสำอาง โดยสีของเนื้อเหง้าอยู่ในช่วงเหลืองถึงส้ม

---

3. 🌼 คำฝอย

คำฝอยเป็นพืชล้มลุกที่ให้สีจาก ดอกแก่ มีดอกลักษณะคล้ายดอกดาวเรือง และเมื่อต้นดอกแก่ สีของดอกจะค่อย ๆ เปลี่ยนไป

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• ดอกคำ — ภาคเหนือ

• คำยอง

• คำ — ทั่วไป

---

🔎 ลักษณะของพืช

คำฝอยเป็น พืชล้มลุก

• สูงประมาณ 1 เมตร

• ลำต้นเป็นเหลี่ยม

• ก้านใบสั้น

• ใบรูปรีหรือรูปไข่

• ปลายใบหยักแหลม

• เนื้อใบเรียบ

• ดอกออกรวมกันเป็นช่อ

• อัดกันแน่นบนฐานดอก

• ช่อดอกมีลักษณะกลมคล้ายดอกดาวเรือง

• ดอกย่อยเริ่มจากสีเหลือง

• ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีส้ม

• เมื่อแก่จะเป็น สีส้มแดง

---

🌱 ส่วนที่ใช้

ดอกแก่

---

🎨 สีที่ได้

สีเหลืองส้ม

สารสีที่ต้นฉบับระบุคือ

Safflower yellow

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. นำ ดอกแก่

2. ชงกับน้ำร้อน

3. กรองเอากากออก

4. จะได้น้ำ สีเหลืองส้ม

5. ใช้แต่งสีอาหารที่ต้องการให้เป็นสีเหลือง

---

🍚 การนำไปใช้

สีจากคำฝอยเหมาะกับอาหารที่ต้องการ โทนสีเหลืองถึงเหลืองส้ม

💡 พบได้บ่อยใน

เหมาะสำหรับประยุกต์ใช้ใน

• เครื่องดื่ม

• ขนมหวาน

• วุ้นหรือเจล

• ข้าวหรืออาหารที่ต้องการสีเหลืองอ่อน

• ผลิตภัณฑ์ที่ต้องการสีเหลืองจากพืชโดยไม่ต้องใช้สีสังเคราะห์

จุดเด่นของคำฝอยคือสามารถให้สีในโทนเหลืองส้มที่แตกต่างจาก สีเหลืองจัดของขมิ้น จึงเลือกใช้ได้ตามลักษณะและสีที่ต้องการของอาหาร

---

4. 🟠 คำแสด

คำแสดเป็นไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก ผลเป็นรูปไข่และภายในมีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก ส่วนสำคัญที่นำมาใช้ให้สีคือ เมล็ด

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ต้นฉบับระบุชื่อไว้หลายชื่อ เช่น

• คำแสด

• คำแจะ

• คำแงะ

• คำเงาะ

• คำยง

• ชาติ — เขมร

• จำปู้ — เขมร–สุรินทร์

• มะกายหยุม

• แสด — ภาคเหนือ

• หมากมอง — แม่ฮ่องสอน

---

🔎 ลักษณะของพืช

คำแสดเป็น ไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก

• กิ่งอ่อนมีกลีบสีน้ำตาลคลุมอยู่มาก

• ใบติดกับลำต้นแบบเรียงสลับ

• ใบมีรูปร่างคล้ายใบโพธิ์

• ขอบใบเรียบ

• ปลายใบแหลม

• ก้านใบยาว

• ดอกออกเป็นช่อ

• ดอกมีสีชมพูอมม่วงหรือแดง

• ผลเป็นรูปไข่ปลายแหลม

• มีขนยาว

• ผลอ่อนสีเขียว

• เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีแดงจนถึงน้ำตาล

• ภายในมีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

---

🌱 ส่วนที่ใช้

เมล็ด

---

🎨 สีที่ได้

สีแดงอมส้ม / สีส้มแดง

สารสีที่ต้นฉบับระบุคือ

Bixin — บิกซิน

---

🥣 วิธีเตรียมสี

ต้นฉบับระบุวิธีเตรียมได้หลายแบบ

วิธีที่ 1

1. นำเมล็ดมาแช่น้ำ

2. คนแรง ๆ

3. สีจะละลายออกมาในน้ำ

วิธีที่ 2

1. นำเมล็ดคำแสดมาบด

2. แช่น้ำ

3. กรองเมล็ดออกด้วยผ้าขาวบาง

4. ตั้งทิ้งไว้ให้สีตกตะกอน

5. รินน้ำใสทิ้ง

6. นำตะกอนสีแดงไปใช้

---

🍨 การนำไปใช้

ต้นฉบับระบุว่าสีคำแสดสามารถใช้แต่งอาหารประเภท ไขมัน เช่น

• ฝอยทอง

• เนย

• ไอศกรีม

และยังใช้

• ย้อมผ้าฝ้าย

• ย้อมผ้าไหม

ได้ด้วย

💡 พบได้บ่อยใน

สีจากคำแสดเหมาะกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ สีเหลืองส้มถึงส้มแดง และมีประวัติการใช้สีจากเมล็ดคำแสดทั้งในอาหารและงานย้อมสีธรรมชาติ โดยสารสำคัญกลุ่มหนึ่งคือ bixin

⚠️ ข้อมูลจากต้นฉบับ

หนังสือต้นฉบับยังระบุปริมาณการรับสีจากเมล็ดคำแสดตามข้อกำหนดขององค์การอนามัยโลกไว้ด้วย

ไม่เกิน 0.065 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อ 1 วัน

ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลตามที่ปรากฏในหนังสือต้นฉบับชุดนี้

---

5. 🍃 เตย

เตยเป็นพืชล้มลุก ออกเป็นกอ ใบเรียวยาวและมีกลิ่นหอม นิยมใช้มากในอาหารไทยทั้งในฐานะ สารแต่งสีและสารแต่งกลิ่น

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• ปาหนะวองิง — มลายู–นราธิวาส

• หวานข้าวใหม่ — ภาคเหนือ

---

🔎 ลักษณะของพืช

เตยเป็นพืชล้มลุก

• ออกเป็นกอ

• มีรากอากาศบริเวณข้างลำต้น

• ใบเดี่ยว

• ขยี้ใบแล้วมีกลิ่นหอม

• ใบติดกับลำต้นแบบเวียนสลับแน่นอยู่โดยรอบ

• ใบรูปเรียวยาว

• ปลายแหลม

• ริมใบเรียบ

• ส่วนปลายใบและตามเส้นกลางใบด้านหลังมีหนามเล็ก ๆ

• ต้นที่ปลูกโดยวิธีแยกหน่ออ่อนไม่ค่อยพบดอก

---

🌱 ส่วนที่ใช้

ใบสด

---

🎨 สีที่ได้

สีเขียว

ต้นฉบับระบุสารสีว่า

• Xanthophyll

• Chlorophyll

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. เลือกใบเตยสดที่สะอาด

2. หั่นตามขวาง

3. โขลก

4. เติมน้ำเล็กน้อย

5. คั้น

6. กรองผ่านผ้าขาวบาง

7. จะได้น้ำสีเขียวที่มีกลิ่นหอม

---

🍰 การนำไปใช้

น้ำใบเตยใช้แต่ง

อาหารคาวและอาหารหวาน

ต้นฉบับยกตัวอย่าง เช่น

• ลอดช่อง

• ขนมเปียกปูน

• วุ้นกะทิ

• น้ำเก๊กฮวย

• เค้ก

นอกจากนี้ บางครั้งยังนำใบมาโขลกพอแหลก ต้มกับน้ำตาลเล็กน้อย ทำเป็น ชาใบเตย ซึ่งมีสีเขียวและกลิ่นหอม

💡 พบได้บ่อยใน

หากพูดถึงสีเขียวแบบอาหารไทย ใบเตยเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่พบได้บ่อยที่สุด โดยเฉพาะขนมไทยและผลิตภัณฑ์ที่ต้องการทั้ง

🎨 สีเขียว + 🌿 กลิ่นหอมเฉพาะของเตย

จึงแตกต่างจากการใช้สีที่มีหน้าที่ให้สีเพียงอย่างเดียว

---

6. 🌳 ฝาง

ฝางเป็นไม้ยืนต้นที่มีหนามทั่วไป ใบเป็นใบประกอบ และส่วนที่นำมาใช้ให้สีคือ แก่น

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• ฝางส้ม — กาญจนบุรี

---

🔎 ลักษณะของพืช

ฝางเป็น ไม้ยืนต้น

• สูงได้ถึงประมาณ 10 เมตร

• ตามลำต้นและกิ่งมีหนามอยู่ทั่วไป

• ใบติดกับลำต้นแบบสลับ

• เป็นใบประกอบ

• มีใบย่อยเล็ก ๆ จำนวนมาก

• ดอกติดกับก้านใบย่อย

• ดอกออกจากก้านใบรวมเป็นช่อ

• ดอกสีเหลือง

• มีเส้นสีแดงบนกลีบดอก

• ฝักแบน

• ภายในมีเมล็ดประมาณ 2–4 เมล็ด

---

🌱 ส่วนที่ใช้

แก่น

---

🎨 สีที่ได้

สีชมพูเข้ม

ต้นฉบับใช้คำว่า

Sappan red

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. นำแก่นฝางมาแช่น้ำ

2. จะได้น้ำ สีชมพูเข้ม

3. นำไปใช้แต่งสีอาหาร

---

🍹 การนำไปใช้

สีจากฝางเหมาะกับอาหารหรือเครื่องดื่มที่ต้องการโทน

ชมพูเข้ม → แดง

💡 พบได้บ่อยใน

ในครัวและงานสมุนไพร สามารถพบการใช้ฝางในรูปของ น้ำต้มจากแก่น ซึ่งให้สีแดงหรือชมพูเข้มตามความเข้มข้นและวิธีเตรียม

จึงเหมาะกับ

• เครื่องดื่ม

• น้ำสมุนไพร

• ขนม

• วุ้น

• อาหารที่ต้องการสีแดงจากวัตถุดิบธรรมชาติ

---

7. 🦋 อัญชัน

อัญชันเป็นไม้เลื้อยที่ขึ้นเองตามธรรมชาติได้ และมีดอกขนาดใหญ่สีม่วงหรือสีน้ำเงิน ดอกสดเป็นส่วนที่นิยมใช้สำหรับแต่งสีอาหาร

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• แดงชัน — เชียงใหม่

• เอื้องชัน — ภาคเหนือ

---

🔎 ลักษณะของพืช

อัญชันเป็น ไม้เลื้อยขึ้นเองตามธรรมชาติ

• ใบติดกับลำต้นแบบสลับ

• เป็นใบประกอบ

• มีใบย่อยประมาณ 5–7 ใบ

• ใบย่อยรูปรีหรือขอบขนาน

• ปลายใบมน

• เนื้อใบด้านบนค่อนข้างเรียบ

• มีขนอ่อนทั้งด้านบนและด้านล่าง

• ดอกสีน้ำเงินอมม่วง

• ดอกคล้ายดอกถั่ว

• ฝักค่อนข้างแบน

• ยาวประมาณ 5–12 เซนติเมตร

• มีขนอยู่ทั่วไป

• ภายในมีเมล็ด

• เมล็ดมีลักษณะกลมหรือค่อนข้างแบน

---

🌱 ส่วนที่ใช้

ดอกสด

---

🎨 สีที่ได้

สีน้ำเงินเข้ม

สารสีที่ต้นฉบับระบุคือ

Anthocyanin — แอนโทไซยานิน

---

🥣 วิธีเตรียมสี

1. ใช้ กลีบดอกสด

2. ตำ

3. เติมน้ำเล็กน้อย

4. กรองด้วยผ้าขาวบาง

5. คั้นน้ำออก

6. จะได้น้ำ สีน้ำเงินเข้ม

---

🍋 เปลี่ยนจากสีน้ำเงินเป็นสีม่วงได้อย่างไร?

ต้นฉบับระบุว่า

เมื่อนำน้ำมะนาวลงไปเล็กน้อย น้ำสีน้ำเงินจะกลายเป็น สีม่วง

จึงสามารถเลือกใช้สีตามลักษณะอาหารที่ต้องการได้

การเปลี่ยนสีนี้สอดคล้องกับคุณสมบัติของสารกลุ่มแอนโทไซยานินในดอกอัญชัน ซึ่งสีสามารถเปลี่ยนไปตามสภาวะความเป็นกรด–ด่าง

---

🍮 การนำไปใช้

ต้นฉบับระบุว่าสีน้ำเงินและสีม่วงจากอัญชันนิยมใช้แต่งสีขนม เช่น

• ขนมเรไร

• ขนมน้ำดอกไม้

• ขนมชั้น

💡 พบได้บ่อยใน

ปัจจุบันอัญชันยังเหมาะกับ

• เครื่องดื่ม

• ขนมไทย

• ข้าว

• วุ้น

• เจลลี่

• ผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องการสีน้ำเงินหรือม่วงจากพืช

อัญชันได้รับความสนใจในฐานะพืชให้สีจากธรรมชาติ และมีการนำดอกไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม

---

📊 สรุปสีผสมอาหารจากธรรมชาติ

พืช	ส่วนที่ใช้	สีที่ได้	สารสีที่ต้นฉบับระบุ	ตัวอย่างการใช้
🌺 กระเจี๊ยบแดง	กลีบเลี้ยง	แดงเข้ม	Anthocyanin	เครื่องดื่ม ขนม อาหาร
🟡 ขมิ้น	เหง้า	เหลือง	Curcumin	แกงกะหรี่ ข้าวหมกไก่ แกงเหลือง ข้าวเหนียวเหลือง
🌼 คำฝอย	ดอกแก่	เหลืองส้ม	Safflower yellow	แต่งอาหารที่ต้องการสีเหลือง
🟠 คำแสด	เมล็ด	ส้มแดง	Bixin	ฝอยทอง เนย ไอศกรีม
🍃 เตย	ใบสด	เขียว	Xanthophyll, Chlorophyll	ลอดช่อง ขนมเปียกปูน วุ้นกะทิ เค้ก
🌳 ฝาง	แก่น	ชมพูเข้ม–แดง	Sappan red	อาหารและเครื่องดื่ม
🦋 อัญชัน	ดอกสด	น้ำเงิน / ม่วง	Anthocyanin	ขนมเรไร ขนมน้ำดอกไม้ ขนมชั้น

---

🎨 จำง่าย ๆ — พืชอะไรให้สีอะไร?

🌺 กระเจี๊ยบแดง → แดง
🟡 ขมิ้น → เหลือง
🌼 คำฝอย → เหลืองส้ม
🟠 คำแสด → ส้มแดง
🍃 เตย → เขียว
🌳 ฝาง → ชมพูเข้ม–แดง
🦋 อัญชัน → น้ำเงิน และเปลี่ยนเป็นม่วงเมื่อเติมมะนาว

---

🧠 PikadThai Tip

สูตรจำ 7 สีจากธรรมชาติ

“แดงกระเจี๊ยบ เหลืองขมิ้น เหลืองส้มคำฝอย ส้มแดงคำแสด เขียวเตย แดงฝาง น้ำเงินอัญชัน”

หรือจำตาม ส่วนของพืช

🌺 กลีบเลี้ยงกระเจี๊ยบ
🌱 เหง้าขมิ้น
🌼 ดอกคำฝอย
🌰 เมล็ดคำแสด
🍃 ใบเตย
🌳 แก่นฝาง
🦋 ดอกอัญชัน

เพียงจำ “ส่วนที่ให้สี” ก็ช่วยเชื่อมโยงไปถึงวิธีเตรียมได้ง่ายขึ้น

---

🌿 สีธรรมชาติไม่ใช่แค่เรื่องของสี

สิ่งที่น่าสนใจของการใช้พืชเป็นสีผสมอาหาร คือพืชแต่ละชนิดไม่ได้ให้เพียงสีเท่านั้น

บางชนิดให้ทั้ง

• 🎨 สี

• 👃 กลิ่น

• 👅 รส

• 🌿 เอกลักษณ์ของวัตถุดิบ

• 🏺 และความเชื่อมโยงกับภูมิปัญญาอาหารไทย

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ เตย ซึ่งให้ทั้งสีเขียวและกลิ่นหอม หรือ ขมิ้น ซึ่งให้ทั้งสีเหลือง กลิ่น และลักษณะเฉพาะของอาหาร

ขณะที่ อัญชัน แสดงให้เห็นคุณสมบัติที่น่าสนใจของสารสีธรรมชาติ เพราะสามารถเปลี่ยนจากสีน้ำเงินเป็นสีม่วงเมื่อสภาพแวดล้อมมีความเป็นกรดมากขึ้น

จึงกล่าวได้ว่า การแต่งสีอาหารจากพืชเป็นส่วนหนึ่งของความรู้ที่เชื่อมโยงระหว่าง

🌱 พืช
↓
💊 เภสัชกรรมไทย
↓
🍲 อาหาร
↓
🎨 สีธรรมชาติ
↓
🏺 ภูมิปัญญาและวิถีชีวิต

---

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหาหลักในบทความนี้เรียบเรียงจากหัวข้อ “สีผสมอาหารจากธรรมชาติ” ตามหนังสือต้นฉบับ โดยคงสาระสำคัญเกี่ยวกับบทนำ ชื่อท้องถิ่น ลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้ วิธีเตรียมสี สารสี และตัวอย่างการใช้ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

ส่วนหัวข้อ “พบได้บ่อยใน / การนำไปใช้เพิ่มเติม” เป็นการเรียบเรียงเพื่อช่วยให้ผู้อ่านเชื่อมโยงการใช้สีธรรมชาติกับอาหารและผลิตภัณฑ์ที่พบในชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น โดยไม่ได้เพิ่มเติมสรรพคุณทางยาของพืชแต่ละชนิด

การนำสีจากพืชมาใช้กับอาหารควรเลือกวัตถุดิบที่สะอาด ปลอดภัย และเหมาะสำหรับการบริโภค รวมถึงไม่ควรตีความว่า “มาจากธรรมชาติ” หมายถึงสามารถใช้ในปริมาณเท่าใดก็ได้เสมอไป