🌿 สะแก

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

สะแก เป็นไม้ยืนต้น ใบมีลักษณะรูปไข่หรือรูปรี ปลายใบมนหรือแหลม โคนใบเรียวเข้าหากัน ดอกออกเป็นช่อขนาดเล็ก และผลมีปีกหุ้ม

ส่วนที่ใช้เป็นยาตามต้นฉบับคือ เมล็ดแก่ โดยใช้สำหรับ ถ่ายพยาธิไส้เดือนและพยาธิตัวตืด และมีข้อควรระวังสำคัญคือ ห้ามรับประทานเกินขนาดที่กำหนด

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• สะแกนา — ภาคกลาง

• แก — ภาคอีสาน

• ขอยแซ่

• จองแซ่ — แพร่

• แพ่ง — ภาคเหนือ

🔎 ลักษณะของพืช

สะแกเป็น ไม้ยืนต้น มีลักษณะตามต้นฉบับดังนี้

• ใบมีลักษณะ รูปไข่หรือรูปรี

• ปลายใบ มนหรือแหลม

• โคนใบ เรียวเข้าหากัน

• ดอกออกเป็น ช่อขนาดเล็ก

• ผลมี ปีกหุ้ม

• ผลมีลักษณะเป็น 4 พู

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

เมล็ดแก่

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เก็บในช่วงที่เมล็ดแก่

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

รสยา

ต้นฉบับไม่ได้ระบุรสยาไว้โดยเฉพาะ

สรรพคุณ

ต้นฉบับระบุว่า

• ตามชนบทใช้ เมล็ดสะแกทอดกับไข่ให้เด็กรับประทาน

• ช่วย ขับพยาธิไส้เดือนและพยาธิตัวตืด

💚 วิธีใช้สะแก

🪱 ถ่ายพยาธิไส้เดือนและพยาธิตัวตืด

🌱 ส่วนที่ใช้

เมล็ดแก่ของสะแก

⚖️ ปริมาณที่ใช้

ครั้งละ 1 ช้อนคาว

ต้นฉบับมีข้อความเทียบปริมาณโดยประมาณไว้ในวงเล็บ แต่ตัวเลขในภาพอ่านได้ไม่ชัดเจน จึงไม่นำมาตีความหรือคาดเดา

🥣 วิธีเตรียม

1. นำเมล็ดสะแกแก่ตามปริมาณที่กำหนด

2. ตำให้ละเอียด

3. นำไป ทอดกับไข่

🍽️ วิธีรับประทาน

ให้เด็กรับประทาน

⏰ ช่วงเวลารับประทาน

ตอนท้องว่าง

🔄 ความถี่

ต้นฉบับไม่ได้ระบุจำนวนครั้งต่อวันไว้โดยเฉพาะ

⚠️ ข้อควรระวัง

ต้นฉบับระบุชัดเจนว่า

ห้ามรับประทานเกินขนาดที่กำหนด

จึงควรยึดปริมาณตามต้นฉบับอย่างเคร่งครัด และไม่เพิ่มปริมาณเอง

📌 สรุปการใช้สะแก

🪱 ถ่ายพยาธิ

🌰 เมล็ดสะแกแก่
↓
🥄 ครั้งละ 1 ช้อนคาว
↓
🔨 ตำให้ละเอียด
↓
🍳 ทอดกับไข่
↓
👧 ให้เด็กรับประทานตอนท้องว่าง
↓
⚠️ ห้ามรับประทานเกินขนาดที่กำหนด

🧠 PikadThai Tip

🌰 ใช้เมล็ดแก่
🪱 ถ่ายพยาธิไส้เดือน
🪱 ถ่ายพยาธิตัวตืด
🍳 ตำละเอียดแล้วทอดกับไข่
🍽️ รับประทานตอนท้องว่าง
⚠️ ห้ามเกินขนาด

สูตรจำสั้น ๆ

“สะแกใช้เมล็ดแก่ — ตำทอดไข่ ถ่ายพยาธิ ต้องไม่เกินขนาด”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยปรับโครงสร้างและภาษาให้อ่านง่ายขึ้น และคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ สรรพคุณ ตลอดจนปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ ช่วงเวลารับประทาน และข้อควรระวังตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

ในส่วนที่ตัวเลขเทียบปริมาณในวงเล็บอ่านจากภาพได้ไม่ชัดเจน จะ ไม่นำข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเติมและไม่คาดเดาตัวเลข