🌿 20. ยาไฟประลัยกัลป์

ยาไฟประลัยกัลป์ เป็นตำรับลำดับที่ 20 ในชุด ยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ 28 ขนาน พ.ศ. 2537 ตำรับเดิมระบุสรรพคุณสำหรับสตรีหลังคลอด คือ ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ และช่วยให้มดลูกเข้าอู่

🧪 รูปแบบยา

ยาผง

🌿 วัตถุส่วนประกอบ

หนักสิ่งละ 4 ส่วน

• พริกไทยล่อน

• ขิง

• ดีปลี

• กระเทียม

หนักสิ่งละ 5 ส่วน

• ขมิ้นอ้อย

• กะทือ

• ข่า

• ไพล

• เปลือกมะรุม

• รากเจตมูลเพลิงแดง

• สารส้ม

• แก่นขนสนทะเล

• การบูร

• ผิวมะกรูด

⚖️ โครงสร้างของตำรับ

ตำรับประกอบด้วยเครื่องยารสร้อนและเครื่องยาที่มีทิศทางกระจายลมเป็นส่วนใหญ่ โดยใช้

• พริกไทย ขิง ดีปลี กระเทียม สิ่งละ 4 ส่วน

• เครื่องยาอื่น สิ่งละ 5 ส่วน

🧴 วิธีทำ

บดตัวยาทั้งหมดเป็นผง

🌿 สรรพคุณตามตำรับ

• ขับน้ำคาวปลาในเรือนไฟ

• ช่วยให้มดลูกเข้าอู่

🥄 วิธีใช้และขนาดรับประทาน

รับประทาน วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร

ครั้งละ 1 ช้อนกาแฟ

ละลายด้วย

• น้ำสุก หรือ

• น้ำสุรา

📦 ขนาดบรรจุ

15 กรัม

🩺 กลุ่มอาการ

กลุ่มบำรุงโลหิต ขับน้ำคาวปลา และโลหิตระดูสตรี

🧠 PikadThai Analysis

สมุฏฐานที่สัมพันธ์

วาตสมุฏฐานเด่น ร่วมกับระบบโลหิตในระยะหลังคลอด

หลังคลอดมีการเปลี่ยนแปลงของทั้ง ลมและโลหิต ตำรับนี้จึงมีทิศทางเน้นการกระจาย การเคลื่อนไหว และการขับน้ำคาวปลา

ทิศทางของตำรับ

กระจายลม • ขับน้ำคาวปลา • ส่งเสริมการฟื้นตัวของมดลูกตามแนวคิดแพทย์แผนไทย

เครื่องยารสร้อนเด่น เช่น พริกไทย ขิง ดีปลี กระเทียม ข่า กะทือ และเจตมูลเพลิงแดง ทำให้ภาพรวมของตำรับมีทิศทางร้อนและกระจาย

จุดเด่นที่ควรจำ

ยาไฟประลัยกัลป์ = ยาหลังคลอด → ขับน้ำคาวปลา → ช่วยมดลูกเข้าอู่

จุดสำคัญคือเป็นตำรับที่มี เครื่องยารสร้อนและกระจายลมเด่น

⚠️ ข้อควรระวัง

ตามตำรับเดิม

จากภาพต้นทาง ไม่ปรากฏคำเตือนหรือข้อห้ามเฉพาะ

ในการพิจารณาใช้

• เป็นตำรับที่มีบริบทเฉพาะ สตรีหลังคลอด ไม่ควรนำไปใช้กับภาวะเลือดออกหรืออาการทางนรีเวชอื่นโดยเทียบเคียงเอง

• หากหลังคลอดมีเลือดออกมากผิดปกติ ไข้สูง ปวดท้องรุนแรง หน้ามืด เป็นลม หรือน้ำคาวปลามีกลิ่นผิดปกติ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์

• การใช้ตำรับจริงควรพิจารณาระยะหลังคลอด สภาพร่างกาย ปริมาณเลือดออก และภาวะแทรกซ้อนร่วมด้วย

💡 PikadThai Understanding

จำตำรับนี้สั้น ๆ ว่า

“ไฟประลัยกัลป์ → หลังคลอด → ขับน้ำคาวปลา → ช่วยมดลูกเข้าอู่”

เป็นตำรับที่แสดงภาพการใช้ ยารสร้อนและยากระจายลมในบริบทสตรีหลังคลอด ได้ชัดเจน

📚 ที่มาและหมายเหตุของตำรับ

ตำรับนี้เป็นข้อมูลจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องยาสามัญประจำบ้าน ฉบับที่ 2 ลงประกาศ ณ วันที่ 29 สิงหาคม พุทธศักราช 2537 โดยคัดจากราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 111 ตอนพิเศษ 42 ง วันที่ 3 ตุลาคม 2537

PikadThai ศึกษาและเรียบเรียงเนื้อหาจากหนังสือ “ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขาเภสัชกรรมไทย” โดยกองการประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ รวบรวมโดยสถาบันภัทรเวชสยามการแพทย์แผนไทย

เนื้อหาหน้านี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ตำรับยาไทย โดยรักษาข้อมูลทางวิชาการที่สำคัญและเรียบเรียงคำอธิบาย โครงสร้าง และรูปแบบการนำเสนอขึ้นใหม่ในระบบของ PikadThai

หมายเหตุด้านสถานะเอกสาร: การอ้างถึงประกาศ พ.ศ. 2537 เป็นการระบุแหล่งที่มาของข้อมูลตามเอกสารที่ใช้ศึกษา ไม่ใช่การยืนยันว่าประกาศหรือตำรับดังกล่าวมีสถานะเป็นยาสามัญประจำบ้านที่มีผลใช้บังคับในปัจจุบัน หากต้องการข้อมูลด้านกฎหมายหรือสถานะปัจจุบัน ควรตรวจสอบประกาศและเอกสารราชการฉบับล่าสุดแยกต่างหาก

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านตำรับยาไทย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับการวินิจฉัยหรือใช้ยาด้วยตนเอง การนำตำรับไปใช้จริงควรพิจารณาชนิดตัวยา ปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ ข้อห้าม ข้อควรระวัง สภาวะของผู้รับยา และหลักวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง