🌿 6. ยาเหลืองปิดสมุทร

ยาเหลืองปิดสมุทร เป็นตำรับลำดับที่ 6 ในชุด ยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ 28 ขนาน พ.ศ. 2537 ตำรับเดิมระบุสรรพคุณสำหรับ แก้ท้องเสีย

🧪 รูปแบบยา

ยาเม็ด

บดตัวยาเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ 0.1 กรัม

🌿 วัตถุส่วนประกอบ

หนักสิ่งละ 1 ส่วน

• แห้วหมู

• ขมิ้นอ้อย

• เปลือกเพกา

• รากกล้วยตีบ

• กระเทียมคั่ว

• ดีปลี

• ชันย้อย

• ครั่ง

• สีเสียดเทศ

• สีเสียดไทย

• ใบเทียน

• ใบทับทิม

สัดส่วนเฉพาะ

• ขมิ้นชัน 6 ส่วน

🧴 วิธีทำ

1. บดตัวยาทั้งหมดเป็นผง

2. ทำเป็นเม็ด

3. หนักเม็ดละ 0.1 กรัม

🌿 สรรพคุณตามตำรับ

แก้ท้องเสีย

💧 กระสายยา

ใช้

• น้ำเปลือกลูกทับทิม หรือ

• เปลือกแคต้มกับน้ำปูนใส

เป็นกระสายยา

หากหาน้ำกระสายไม่ได้ ให้ใช้น้ำสุกแทน

🥄 ขนาดรับประทาน

รับประทาน วันละ 3 เวลา ก่อนอาหาร

ขนาดบรรจุ

30 เม็ด

🩺 กลุ่มอาการ

กลุ่มท้องเสีย

ในแผนผังยาแผนโบราณ 28 ขนาน ตำรับนี้เป็นตำรับที่จัดอยู่ในกลุ่มท้องเสียโดยตรง

🧠 PikadThai Analysis

สมุฏฐานที่สัมพันธ์

ความผิดปกติของธาตุในระบบทางเดินอาหาร โดยมีอาการถ่ายเหลวเป็นอาการเด่น

ในเชิงสมุฏฐาน อาการถ่ายเหลวสัมพันธ์กับความผิดปกติของการควบคุมน้ำและการขับถ่าย ขณะเดียวกันอาจมีวาตะเข้ามาเกี่ยวข้องจากการเคลื่อนไหวของลำไส้ที่ผิดปกติ

ทิศทางของตำรับ

สมานการถ่าย • แก้ท้องเสีย • ประคองธาตุทางเดินอาหาร

โครงสร้างตำรับมีทั้ง

• กลุ่มรสฝาด เช่น สีเสียด เปลือกเพกา ใบทับทิม

• กลุ่มเครื่องยารสร้อน เช่น ดีปลี กระเทียม

• ขมิ้นชัน เป็นตัวยาที่มีสัดส่วนสูงที่สุดในตำรับ

ทำให้ภาพรวมไม่ได้มุ่ง “หยุดถ่าย” อย่างเดียว แต่มีการประคองระบบธาตุร่วมด้วย

จุดเด่นที่ควรจำ

ยาเหลืองปิดสมุทร = แก้ท้องเสีย + ขมิ้นชันเด่น 6 ส่วน + กระสายรสฝาด

จุดสำคัญในการจำคือกระสายยา ได้แก่ น้ำเปลือกลูกทับทิม หรือ เปลือกแคต้มกับน้ำปูนใส ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางสมานอาการถ่าย

⚠️ ข้อควรระวัง

ตามตำรับเดิม

จากภาพต้นทาง ไม่ปรากฏคำเตือนหรือข้อห้ามเฉพาะ

ในการพิจารณาใช้

• อาการท้องเสียมีหลายสาเหตุ ไม่ควรพิจารณาตำรับจากคำว่า “ถ่ายเหลว” เพียงอย่างเดียว

• ในเด็กเล็กควรเฝ้าระวังภาวะขาดน้ำเป็นสำคัญ

• หากถ่ายมาก อาเจียนมาก ซึม ดื่มไม่ได้ มีเลือดปน ไข้สูง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์

• ขนาดใช้สำหรับเด็กในหน้านี้เป็นข้อมูลตามเอกสาร พ.ศ. 2537 ไม่ควรนำไปใช้จริงโดยไม่ตรวจสอบข้อมูลปัจจุบันและผู้ประกอบวิชาชีพ

💡 PikadThai Understanding

จำตำรับนี้สั้น ๆ ว่า

“เหลืองปิดสมุทร → ปิดการถ่าย → ขมิ้นชันเด่น → กระสายฝาด”

จุดเรียนรู้สำคัญคือการทำงานร่วมกันของ ตัวยาในตำรับ + กระสายยา เพื่อมุ่งไปในทิศทางเดียวกัน คือการแก้อาการท้องเสีย

📚 ที่มาและหมายเหตุของตำรับ

ตำรับนี้เป็นข้อมูลจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องยาสามัญประจำบ้าน ฉบับที่ 2 ลงประกาศ ณ วันที่ 29 สิงหาคม พุทธศักราช 2537 โดยคัดจากราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 111 ตอนพิเศษ 42 ง วันที่ 3 ตุลาคม 2537

PikadThai ศึกษาและเรียบเรียงเนื้อหาจากหนังสือ “ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขาเภสัชกรรมไทย” โดยกองการประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ รวบรวมโดยสถาบันภัทรเวชสยามการแพทย์แผนไทย

เนื้อหาหน้านี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ตำรับยาไทย โดยรักษาข้อมูลทางวิชาการที่สำคัญและเรียบเรียงคำอธิบาย โครงสร้าง และรูปแบบการนำเสนอขึ้นใหม่ในระบบของ PikadThai

หมายเหตุด้านสถานะเอกสาร: การอ้างถึงประกาศ พ.ศ. 2537 เป็นการระบุแหล่งที่มาของข้อมูลตามเอกสารที่ใช้ศึกษา ไม่ใช่การยืนยันว่าประกาศหรือตำรับดังกล่าวมีสถานะเป็นยาสามัญประจำบ้านที่มีผลใช้บังคับในปัจจุบัน หากต้องการข้อมูลด้านกฎหมายหรือสถานะปัจจุบัน ควรตรวจสอบประกาศและเอกสารราชการฉบับล่าสุดแยกต่างหาก

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านตำรับยาไทย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับการวินิจฉัยหรือใช้ยาด้วยตนเอง การนำตำรับไปใช้จริงควรพิจารณาชนิดตัวยา ปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ ข้อห้าม ข้อควรระวัง สภาวะของผู้รับยา และหลักวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง