🌿 27. ยาเนาวหอย

ยาเนาวหอย เป็นตำรับลำดับที่ 27 ในชุด ยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณ 28 ขนาน พ.ศ. 2537 ตำรับเดิมระบุสรรพคุณ แก้กระษัยจุกเสียด

🧪 รูปแบบยา

ยาผง

เวลารับประทานสามารถ ผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน

🌿 วัตถุส่วนประกอบ

กระดูกเผา หนักสิ่งละ 1 ส่วน

• กระดูกเสือเผา

• กระดูกโคเผา

• กระดูกแพะเผา

• กระดูกงูเหลือมเผา

เปลือกหอยเผา หนักสิ่งละ 2 ส่วน

• เปลือกหอยขมเผา

• เปลือกหอยแครงเผา

• เปลือกหอยตาวัวเผา

• เปลือกหอยพิมพ์การังเผา

• เปลือกหอยนางรมเผา

• เปลือกหอยกาบเผา

• เปลือกหอยจุ๊บแจงเผา

• เปลือกหอยมุกเผา

• เปลือกหอยสังข์เผา

สัดส่วนเฉพาะ

• รากหนาด (ดองแดด) 3 ส่วน

• รากเจตมูลเพลิงแดง 4 ส่วน

• หัสคุณเทศ 4 ส่วน

• พริกไทยล่อน 72 ส่วน

⚖️ จุดเด่นด้านสัดส่วน

พริกไทยล่อน 72 ส่วน เป็นตัวยาที่มีสัดส่วนสูงที่สุดของตำรับอย่างชัดเจน

อีกลักษณะสำคัญคือการใช้ กระดูกเผา 4 ชนิด และ เปลือกหอยเผา 9 ชนิด ร่วมกัน จึงเป็นโครงสร้างตำรับที่แตกต่างจากตำรับอื่นในชุดอย่างเห็นได้ชัด

🔥 การเตรียมตัวยา

เครื่องยาหลายชนิดกำหนดกรรมวิธีเฉพาะก่อนเข้าตำรับ ได้แก่

• กระดูกทั้ง 4 ชนิด → เผา

• เปลือกหอยทั้ง 9 ชนิด → เผา

• รากหนาด → ดองแดด ตามที่ระบุในต้นฉบับ

🧴 วิธีทำ

บดตัวยาทั้งหมดเป็นผง

🌿 สรรพคุณตามตำรับ

แก้กระษัยจุกเสียด

🥄 วิธีใช้และขนาดรับประทาน

รับประทาน วันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า–เย็น

ครั้งละ 1 ช้อนกาแฟ

ผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน

ขนาดบรรจุ

15 กรัม

🩺 กลุ่มอาการ

กลุ่มขับลม บำรุงธาตุ

🧠 PikadThai Analysis

สมุฏฐานที่สัมพันธ์

วาตสมุฏฐานเด่น

อาการ จุกเสียด สัมพันธ์กับภาวะลมติดขัดหรือเดินไม่สะดวก ส่วนคำว่า กระษัย ควรพิจารณาตามกรอบโรคและอาการของแพทย์แผนไทย ไม่ควรแปลเป็นโรคปัจจุบันโดยตรง

ทิศทางของตำรับ

กระจายลม • แก้จุกเสียด • ปรับอาการในกลุ่มกระษัย

สัดส่วน พริกไทยล่อน 72 ส่วน ร่วมกับรากเจตมูลเพลิงแดงและหัสคุณเทศ ทำให้ภาพรวมของตำรับมีทิศทางร้อนและกระจายลมเด่น

จุดเด่นที่ควรจำ

ยาเนาวหอย = เปลือกหอยเผา 9 ชนิด + กระดูกเผา 4 ชนิด + พริกไทยล่อน 72 ส่วน → แก้กระษัยจุกเสียด

ชื่อ “เนาวหอย” ช่วยจำองค์ประกอบสำคัญของตำรับ คือกลุ่ม เปลือกหอย 9 ชนิด

⚠️ ข้อควรระวัง

ตามตำรับเดิม

จากภาพต้นทาง ไม่ปรากฏคำเตือนหรือข้อห้ามเฉพาะของตำรับนี้

ในการพิจารณาใช้

• ตำรับมีวัตถุดิบจากสัตว์และเครื่องยาที่ต้องผ่านการเผาหลายชนิด จึงไม่เหมาะสำหรับนำไปปรุงใช้เองโดยไม่มีความรู้ด้านเภสัชกรรมไทย

• ไม่ควรตีความอาการปวดหรือจุกเสียดทุกชนิดว่าเป็นกระษัยหรือวาตะผิดปกติ

• หากมีปวดท้องรุนแรง ท้องแข็ง อาเจียนมาก ถ่ายเป็นเลือด หรืออาการผิดปกติรุนแรง ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์

💡 PikadThai Understanding

จำตำรับนี้สั้น ๆ ว่า

“เนาวหอย = หอย 9 ชนิด → พริกไทยเด่น → กระษัยจุกเสียด”

จุดเด่นของตำรับอยู่ที่ เครื่องยาที่ผ่านการเผาจำนวนมาก ร่วมกับเครื่องยารสร้อนที่มุ่งกระจายลม

📚 ที่มาและหมายเหตุของตำรับ

ตำรับนี้เป็นข้อมูลจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องยาสามัญประจำบ้าน ฉบับที่ 2 ลงประกาศ ณ วันที่ 29 สิงหาคม พุทธศักราช 2537 โดยคัดจากราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 111 ตอนพิเศษ 42 ง วันที่ 3 ตุลาคม 2537

PikadThai ศึกษาและเรียบเรียงเนื้อหาจากหนังสือ “ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขาเภสัชกรรมไทย” โดยกองการประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ รวบรวมโดยสถาบันภัทรเวชสยามการแพทย์แผนไทย

เนื้อหาหน้านี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ตำรับยาไทย โดยรักษาข้อมูลทางวิชาการที่สำคัญและเรียบเรียงคำอธิบาย โครงสร้าง และรูปแบบการนำเสนอขึ้นใหม่ในระบบของ PikadThai

หมายเหตุด้านสถานะเอกสาร: การอ้างถึงประกาศ พ.ศ. 2537 เป็นการระบุแหล่งที่มาของข้อมูลตามเอกสารที่ใช้ศึกษา ไม่ใช่การยืนยันว่าประกาศหรือตำรับดังกล่าวมีสถานะเป็นยาสามัญประจำบ้านที่มีผลใช้บังคับในปัจจุบัน หากต้องการข้อมูลด้านกฎหมายหรือสถานะปัจจุบัน ควรตรวจสอบประกาศและเอกสารราชการฉบับล่าสุดแยกต่างหาก

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านตำรับยาไทย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับการวินิจฉัยหรือใช้ยาด้วยตนเอง การนำตำรับไปใช้จริงควรพิจารณาชนิดตัวยา ปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ ข้อห้าม ข้อควรระวัง สภาวะของผู้รับยา และหลักวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง