🌿 มะแว้งเครือ

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

มะแว้งเครือ เป็นไม้เลื้อยหรือไม้พุ่ม มีหนามตามส่วนต่าง ๆ ของต้น ใบรูปกลมรี ดอกออกเป็นช่อคล้ายดอกมะเขือ และมีผลกลมซึ่งเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีแดงเมื่อสุก

ส่วนที่ใช้เป็นยาตามต้นฉบับคือ ผลแก่สด โดยมี รสขม และใช้เป็น ยากัดเสมหะ ในงานสาธารณสุขมูลฐานใช้สำหรับ รักษาอาการไอและช่วยขับเสมหะ

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• มะแว้งเถา — กรุงเทพฯ

• แค้งเคือ — ตาก

🔎 ลักษณะของพืช

มะแว้งเครือเป็น ไม้เลื้อยหรือไม้พุ่ม มีลักษณะตามต้นฉบับดังนี้

• มี หนามตามส่วนต่าง ๆ

• ใบมีลักษณะ รูปกลมรี

• ขอบใบหยักประมาณ 2–5 หยัก

• ผิวใบอาจเรียบ หรือมีหนามเล็ก ๆ ตามเส้นกลางใบ

• ดอกออกเป็น ช่อ

• ดอกมีลักษณะคล้าย ดอกมะเขือ

• ดอกมีสี ม่วง

• เกสรมีสี เหลือง

• ผลมีลักษณะ กลม

• ผลดิบสีเขียวและมีลายเล็กน้อย

• เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็น สีแดงสด

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ผลแก่สด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

ผลสุก

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

รสยา

รสขม

สรรพคุณ

เป็นยากัดเสมหะ

💚 วิธีใช้มะแว้งเครือ

😷 รักษาอาการไอและขับเสมหะ

ต้นฉบับระบุวิธีใช้มะแว้งเครือสำหรับ รักษาอาการไอและช่วยขับเสมหะ ไว้ 2 วิธี

1. 🥣 โขลกและคั้นน้ำ

🌱 ส่วนที่ใช้

ผลแก่สด

⚖️ ปริมาณที่ใช้

5–10 ผล

🥣 วิธีเตรียม

1. นำผลแก่สด 5–10 ผล

2. โขลกพอแหลก

3. คั้นเอาเฉพาะ น้ำ

4. ใส่ เกลือ

🥤 วิธีใช้ / วิธีรับประทาน

จิบรับประทานบ่อย ๆ

⏳ ระยะเวลาที่ใช้

ใช้จนกว่า อาการจะดีขึ้น

2. 🍃 เคี้ยวผลสด

🌱 ส่วนที่ใช้

ผลสด

🥣 วิธีใช้

1. นำผลสดมา เคี้ยว

2. กลืน ทั้งน้ำและเนื้อ

🔄 ความถี่

รับประทานตามวิธีดังกล่าว จนกว่าอาการจะดีขึ้น

ต้นฉบับไม่ได้ระบุจำนวนผลต่อครั้งสำหรับวิธีเคี้ยวผลสดไว้โดยเฉพาะ จึงไม่นำข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเติมแทน

⚠️ ข้อควรระวัง

ต้นฉบับไม่ได้ระบุข้อควรระวังเฉพาะของมะแว้งเครือไว้ในหัวข้อนี้

📌 สรุปการใช้มะแว้งเครือ

😷 ไอ–ขับเสมหะ : วิธีคั้นน้ำ

🌿 ผลแก่สด 5–10 ผล
↓
🔨 โขลกพอแหลก
↓
💧 คั้นเอาแต่น้ำ
↓
🧂 ใส่เกลือ
↓
🥤 จิบบ่อย ๆ จนอาการดีขึ้น

😷 ไอ–ขับเสมหะ : วิธีเคี้ยวสด

🌿 ผลสด
↓
😬 เคี้ยว
↓
🥤 กลืนทั้งน้ำและเนื้อ
↓
⏳ ใช้จนกว่าอาการจะดีขึ้น

🧠 PikadThai Tip

🌿 ใช้ผลแก่สด
👅 รสขม
😷 ใช้รักษาอาการไอ
💨 ช่วยขับเสมหะ
🧂 โขลกคั้นน้ำใส่เกลือ หรือเคี้ยวผลสดได้

สูตรจำสั้น ๆ

“มะแว้งเครือ ผลสดรสขม — ไอมีเสมหะ คั้นใส่เกลือหรือเคี้ยวสด”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยปรับโครงสร้างและภาษาให้อ่านง่ายขึ้น และคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ รสและสรรพคุณ ตลอดจนปริมาณ วิธีเตรียม และวิธีใช้ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

ข้อมูลที่ต้นฉบับไม่ได้กำหนดปริมาณหรือความถี่ไว้อย่างชัดเจน จะไม่คาดเดาหรือนำข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเติมแทน