🌿 มะแว้งต้น

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

มะแว้งต้น เป็นไม้พุ่ม มีขนและหนามแหลมกระจายอยู่ทั่วไป ใบมีลักษณะคล้ายใบมะเขือพวง ดอกออกเป็นช่อสีม่วงซีด และผลกลม เมื่อสุกมีสีส้ม

ส่วนที่ใช้ตามวิธีในต้นฉบับคือ ผลแก่สด มี รสขม และมีสรรพคุณเป็น ยากัดเสมหะ โดยใช้สำหรับรักษา อาการไอและช่วยขับเสมหะ

🌿 ชื่อท้องถิ่น

• มะแว้งขม

• มะแว้งดำ — ภาคเหนือ

• มะแว้งคม — สุราษฎร์ธานี–สงขลา

• มะแว้ง

• แว้งขม — สงขลา–สุราษฎร์ธานี

🔎 ลักษณะของพืช

มะแว้งต้นเป็น ไม้พุ่ม มีลักษณะตามต้นฉบับดังนี้

• มี ขน

• มี หนามแหลมกระจายอยู่ทั่วไป

• ใบมีลักษณะคล้าย ใบมะเขือพวง

• ดอกออกเป็น ช่อ

• ดอกมี สีม่วงซีด

• ผลมีลักษณะ กลม

• เมื่อสุกผลมี สีส้ม

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ผลแก่สด

ต้นฉบับไม่ได้แยกหัวข้อ “ส่วนที่ใช้เป็นยา” ไว้โดยเฉพาะ แต่ในหัวข้อช่วงเวลาที่ใช้เป็นยาและวิธีใช้ระบุชัดเจนว่าใช้ ผลแก่สด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

ใช้ผลแก่สด

ต้นฉบับไม่ได้ระบุช่วงเดือนหรืออายุของต้นที่ควรเก็บไว้โดยเฉพาะ

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

รสยา

รสขม

สรรพคุณ

เป็นยากัดเสมหะ

💚 วิธีใช้มะแว้งต้น

😷 รักษาอาการไอและขับเสมหะ

ต้นฉบับระบุวิธีใช้ไว้ 2 วิธี

1. 🥣 โขลกผลแก่สดคั้นน้ำ

🌱 ส่วนที่ใช้

ผลแก่สด

⚖️ ปริมาณที่ใช้

5–10 ผล

🥣 วิธีเตรียม

1. นำผลแก่สด 5–10 ผล

2. โขลกพอแหลก

3. คั้นเอาเฉพาะ น้ำ

4. ใส่ เกลือ

🥤 วิธีรับประทาน

จิบรับประทานบ่อย ๆ

🔄 ความถี่

จิบบ่อย ๆ จนกว่าอาการจะดีขึ้น

⏰ ช่วงเวลารับประทาน

ต้นฉบับไม่ได้กำหนดว่าต้องรับประทานก่อนหรือหลังอาหาร

2. 🍊 เคี้ยวผลสด

🌱 ส่วนที่ใช้

ผลสด

🥣 วิธีใช้

1. นำผลสดมา เคี้ยว

2. กลืน ทั้งน้ำและเนื้อ

🔄 ความถี่

กินบ่อย ๆ จนกว่าอาการจะดีขึ้น

⚖️ ปริมาณที่ใช้

ต้นฉบับไม่ได้ระบุจำนวนผลต่อครั้งสำหรับวิธีเคี้ยวผลสด

⚠️ ข้อควรระวัง

ต้นฉบับไม่ได้ระบุข้อควรระวังเฉพาะของมะแว้งต้นไว้ในหัวข้อนี้

📌 สรุปการใช้มะแว้งต้น

😷 ไอ–ขับเสมหะ : วิธีคั้นน้ำ

🌿 ผลแก่สด 5–10 ผล
↓
🔨 โขลกพอแหลก
↓
💧 คั้นเอาแต่น้ำ
↓
🧂 ใส่เกลือ
↓
🥤 จิบบ่อย ๆ จนอาการดีขึ้น

😷 ไอ–ขับเสมหะ : วิธีเคี้ยวสด

🍊 ผลสด
↓
😬 เคี้ยว
↓
🥤 กลืนทั้งน้ำและเนื้อ
↓
🔄 กินบ่อย ๆ จนอาการดีขึ้น

🧠 PikadThai Tip

🌿 ใช้ผลแก่สด
👅 รสขม
💨 เป็นยากัดเสมหะ
😷 ใช้รักษาอาการไอและขับเสมหะ
🧂 โขลกคั้นน้ำใส่เกลือ หรือเคี้ยวผลสดได้

สูตรจำสั้น ๆ

“มะแว้งต้น ผลแก่รสขม — ไอมีเสมหะ คั้นใส่เกลือหรือเคี้ยวสด”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยปรับโครงสร้างและภาษาให้อ่านง่ายขึ้น และคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ รสและสรรพคุณ ตลอดจนปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ และความถี่ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

ข้อมูลที่ต้นฉบับไม่ได้ระบุ เช่น ช่วงเดือนที่เก็บ จำนวนผลสำหรับวิธีเคี้ยว หรือช่วงเวลาก่อน–หลังอาหาร จะไม่นำข้อมูลจากแหล่งอื่นมาเติมแทน