🌿 ปลาไหลเผือก

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

ปลาไหลเผือก เป็นสมุนไพรประเภทไม้พุ่มขนาดกลาง ส่วนที่นำมาใช้เป็นยาคือ รากแห้ง ซึ่งมีลักษณะเป็นรากกลมยาว เนื้อไม้ค่อนข้างแข็งสีขาว ตามข้อมูลสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน มี รสขมจัด เบื่อเมาเล็กน้อย ใช้เป็นยา แก้ไข้และตัดไข้ทุกชนิด

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ปลาไหลเผือกมีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น ได้แก่

• แฮพันชั้น

• ตุงสอ — ภาคเหนือ

• คะนาง

• ชะนาง — ตราด

• หยิกบ่อถองเอียนด่อน — ภาคอีสาน

• ตรึงบาดาล — ปัตตานี

• กรุงบาดาล — สุราษฎร์ธานี

• เพี้ยก — ภาคใต้

🔎 ลักษณะของพืช

ปลาไหลเผือกเป็น ไม้พุ่มขนาดกลาง

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• ใบเป็น ใบประกอบ

• ใบย่อยแข็ง

• ใบย่อยมีลักษณะเรียวยาว

• ปลายใบแหลม

• ดอกออกเป็นช่อขนาดใหญ่

• ดอกมีสีเหลืองน้ำตาล

• ผลมีสีน้ำตาล รูปไข่

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

รากแห้ง

ลักษณะของราก ได้แก่

รากกลมยาว เป็นเนื้อไม้ค่อนข้างแข็ง สีขาว

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

ปลาไหลเผือกมี

รสขมจัด เบื่อเมาเล็กน้อย

สรรพคุณยาไทยตามข้อมูลในตำรา ได้แก่

• แก้ไข้

• ตัดไข้ทุกชนิด

💚 วิธีใช้ปลาไหลเผือก

1. 🌡️ อาการไข้

ส่วนที่ใช้

รากแห้งของปลาไหลเผือก

ปริมาณที่ใช้

ใช้ครั้งละ

1 กำมือ

หรือประมาณ

8–15 กรัม

วิธีเตรียม

1. นำรากแห้งปลาไหลเผือกตามปริมาณที่กำหนด

2. ล้างให้สะอาด

3. นำไปต้มกับน้ำ

วิธีรับประทาน

ดื่มน้ำต้มก่อนอาหาร

รับประทาน

วันละ 2 ครั้ง

ได้แก่

🌅 เช้า
🌇 เย็น

หรือ

ดื่มเมื่อมีอาการ

ใช้สำหรับอาการไข้ ตามสรรพคุณในตำราที่ระบุว่า แก้ไข้และตัดไข้ทุกชนิด

📌 สรุปการใช้ปลาไหลเผือก

🌡️ แก้ไข้

ใช้

🌿 รากแห้ง 1 กำมือ
⚖️ ประมาณ 8–15 กรัม

จากนั้น

🚿 ล้างให้สะอาด
↓
🫖 ต้มกับน้ำ
↓
🥤 ดื่มก่อนอาหาร วันละ 2 ครั้ง เช้า–เย็น

หรือ

ดื่มเมื่อมีอาการ

🧠 PikadThai Tip

จำปลาไหลเผือกเป็นชุด

🌿 ใช้รากแห้ง
⚪ รากกลมยาว เนื้อไม้แข็งสีขาว
👅 ขมจัด + เบื่อเมาเล็กน้อย
🌡️ แก้ไข้
✂️ ตัดไข้ทุกชนิด
⚖️ 1 กำมือ ≈ 8–15 กรัม

สูตรจำสั้น ๆ

“ปลาไหลเผือก รากขาวขมจัด — ใช้ต้มแก้ไข้ ตัดไข้”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้ รสและสรรพคุณ ตลอดจน ปริมาณ วิธีเตรียม ความถี่ และช่วงเวลารับประทาน ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย หากมีไข้สูงมาก ไข้ต่อเนื่องหลายวัน มีอาการซึม หายใจลำบาก หรือมีอาการผิดปกติรุนแรง ควรได้รับการตรวจประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์