🍈 น้อยหน่า

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

น้อยหน่า เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก ผลรับประทานได้ และเป็นสมุนไพรที่ใช้ ใบสดและเมล็ด เป็นยา ตามข้อมูลสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน มีการใช้เด่นสำหรับ ฆ่าเหา โดยนำใบหรือเมล็ดมาตำร่วมกับน้ำมะพร้าว แล้วใช้กับเส้นผมและหนังศีรษะ

🌿 ชื่อท้องถิ่น

น้อยหน่ามีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น เช่น

• น้อยแน่ — ภาคใต้

• มะแน่ — ภาคเหนือ

• มะออจ้า, มะโอจ่า — ภาคเหนือ

• ลาหนัง — ปัตตานี

• หน่อเกล๊ะแซ — เงี้ยว–แม่ฮ่องสอน

• หมากเขียบ — ภาคอีสาน

🔎 ลักษณะของพืช

น้อยหน่าเป็น ไม้ยืนต้น

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• ใบเดี่ยวติดกับลำต้น

• ใบมีรูปรี

• ปลายใบแหลมหรือมน

• ดอกมีขนาดเล็ก

• ดอกมีสีเหลืองอมเขียว

• มีกลิ่นหอม

• ผลมีลักษณะกลม

• ผิวผลมีตุ่มนูนอยู่โดยรอบ

• เนื้อผลมีสีขาว

• เนื้อมีรสหวาน

• เมล็ดมีสีดำ

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใบสดและเมล็ด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เก็บใบสดและเมล็ด

🌿 รสและสรรพคุณยาไทย

ตามข้อมูลในตำรา ใบของน้อยหน่าใช้สำหรับฆ่าเหา

ต้นฉบับยังกล่าวถึงการใช้สมุนไพรน้อยหน่าในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับการรักษาแผล แต่การใช้ที่ระบุรายละเอียดอย่างชัดเจนในหัวข้อวิธีใช้ คือ

การใช้ใบสดหรือเมล็ดเพื่อฆ่าเหา

💚 วิธีใช้น้อยหน่า

1. 🪳 ใช้ฆ่าเหา

ส่วนที่ใช้

สามารถเลือกใช้ได้ 2 แบบ ได้แก่

🌰 เมล็ดน้อยหน่า

หรือ

🌿 ใบสดน้อยหน่า

ปริมาณที่ใช้

หากใช้ เมล็ด

ประมาณ 10 เมล็ด

หากใช้ ใบสด

ประมาณ 1 กำมือ หรือประมาณ 15 กรัม

วิธีเตรียม

1. นำเมล็ดน้อยหน่าประมาณ 10 เมล็ด
   หรือ ใบสดประมาณ 1 กำมือ (15 กรัม)

2. ตำให้ละเอียด

3. ผสมกับ น้ำมะพร้าว 1–2 ช้อนโต๊ะ

4. คนหรือคลุกให้เข้ากัน

วิธีใช้

1. นำส่วนผสมที่เตรียมไว้ ขยี้ให้ทั่วศีรษะและเส้นผม

2. ใช้ผ้าคลุมหรือโพกศีรษะไว้

3. ทิ้งไว้ประมาณ

ครึ่งชั่วโมง

4. เมื่อครบเวลา ให้ สระผมให้สะอาด

⚠️ ข้อควรระวังสำคัญ

ขณะใช้ต้องระวังอย่างมากไม่ให้ยา

เข้าตา

เพราะต้นฉบับระบุว่าอาจทำให้

• แสบตา

• ตาอักเสบ

ได้

ดังนั้น การใช้บริเวณศีรษะควรป้องกันไม่ให้น้ำยาหรือเศษสมุนไพรไหลเข้าสู่ดวงตา

📌 สรุปการใช้น้อยหน่า

🪳 ฆ่าเหา

เลือกใช้

🌰 เมล็ดประมาณ 10 เมล็ด

หรือ

🌿 ใบสด 1 กำมือ หรือประมาณ 15 กรัม

จากนั้น

🥣 ตำให้ละเอียด
↓
🥥 ผสมน้ำมะพร้าว 1–2 ช้อนโต๊ะ
↓
💆 ขยี้ให้ทั่วศีรษะและเส้นผม
↓
🧣 ใช้ผ้าคลุมหรือโพกไว้
↓
⏱️ ทิ้งไว้ประมาณ ครึ่งชั่วโมง
↓
🚿 สระผมให้สะอาด

⚠️ สำคัญ

อย่าให้เข้าตา เพราะอาจทำให้แสบตาและตาอักเสบ

🧠 PikadThai Tip

จำ น้อยหน่า เป็นชุด

🍈 ผลหวาน แต่ส่วนยาใช้ใบและเมล็ด
🌿 ใบสด 1 กำมือ ≈ 15 กรัม
🌰 เมล็ดประมาณ 10 เมล็ด
🥥 ผสมน้ำมะพร้าว 1–2 ช้อนโต๊ะ
🪳 ใช้ฆ่าเหา
⚠️ ห้ามเข้าตา

สูตรจำสั้น ๆ

“น้อยหน่า ใบ–เมล็ด ตำกับน้ำมะพร้าว ฆ่าเหา ระวังเข้าตา”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยคงรายละเอียดเรื่องลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้ ปริมาณ วิธีเตรียม วิธีใช้ และข้อควรระวังตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

เนื่องจาก เมล็ดน้อยหน่าไม่ใช่ส่วนที่ใช้รับประทานเป็นอาหาร วิธีใช้ในหัวข้อนี้เป็น การใช้ภายนอกสำหรับฆ่าเหาเท่านั้น และควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสดวงตาอย่างเคร่งครัด