🌿 ทองพันชั่ง

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

ทองพันชั่ง เป็นไม้พุ่มขนาดเล็กที่พบปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไป ในองค์ความรู้ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ใช้ ใบสดหรือราก ทั้งสดและแห้ง เป็นยา โดยมีการใช้ภายนอกที่เด่นสำหรับ กลากเกลื้อนและผื่นคัน

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ทองพันชั่งมีชื่อเรียก ได้แก่

• หญ้ามันไก่

• ทองพันชั่ง — ภาคกลาง

🔎 ลักษณะของพืช

ทองพันชั่งเป็น ไม้พุ่มขนาดเล็ก

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• ลำต้นมักเป็น สี่เหลี่ยม

• ใบมีลักษณะเรียวยาว

• ปลายใบแหลม

• โคนหรือส่วนท้ายของใบมน

• ดอกมีสีขาว

• พบปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไป

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใช้

ใบสด หรือราก

สามารถใช้ได้ทั้ง

• สด

• แห้ง

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

สำหรับใบ ให้เก็บในช่วงที่

ใบสมบูรณ์เต็มที่

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

ตามข้อมูลในตำรา ระบุว่า

ใบสดมีรสเบื่อเมา เป็นยาเย็น ดับพิษไข้

และมีการใช้ รากหรือใบ สำหรับใช้ภายนอก โดยนำมาตำให้ละเอียดและแช่เหล้า เพื่อนำไปใช้กับ

• กลาก

• เกลื้อน

• ผื่นคัน

💚 วิธีใช้ทองพันชั่ง

1. 🦠 กลากเกลื้อน

ส่วนที่ใช้

สามารถเลือกใช้

ใบสด หรือรากสดหรือแห้ง

ปริมาณที่ใช้

หากใช้ ใบ

🌿 ประมาณ 5–8 ใบ

หากใช้ ราก

🌱 ประมาณ 2–3 ราก

ต้นฉบับระบุว่า

จำนวนที่ใช้อาจเพิ่มหรือลดได้ตามอาการ

วิธีเตรียม

1. นำใบหรือรากทองพันชั่งตามปริมาณที่กำหนด

2. ตำให้ละเอียด

3. นำไปแช่ใน เหล้า หรือแอลกอฮอล์

4. แช่ไว้ประมาณ

7 วัน

วิธีใช้

เมื่อครบกำหนดแล้ว

นำยาที่ได้มาทาบริเวณที่เป็นบ่อย ๆ

ใช้ต่อเนื่อง

จนกว่าอาการจะหาย

2. 🌿 ผื่นคัน

ในส่วนของสรรพคุณยาไทย ต้นฉบับระบุการใช้ รากหรือใบตำละเอียด แช่เหล้า 7 วัน สำหรับใช้ทาแก้ ผื่นคัน เช่นเดียวกัน

วิธีเตรียม

🌿 ใบหรือราก
↓
🥣 ตำให้ละเอียด
↓
🥃 แช่เหล้าประมาณ 7 วัน
↓
🧴 ใช้ทาบริเวณที่มีอาการ

📌 สรุปการใช้ทองพันชั่ง

🦠 กลาก–เกลื้อน

เลือกใช้

🌿 ใบ 5–8 ใบ
หรือ
🌱 ราก 2–3 ราก

จากนั้น

🥣 ตำให้ละเอียด
↓
🥃 แช่ เหล้าหรือแอลกอฮอล์ 7 วัน
↓
🧴 ทาบริเวณที่เป็นบ่อย ๆ จนกว่าจะหาย

🧠 PikadThai Tip

จำทองพันชั่งเป็นชุด

🌿 ใช้ใบหรือราก
👅 ใบมีรสเบื่อเมา
❄️ เป็นยาเย็น ดับพิษไข้
🦠 เด่นเรื่องกลากเกลื้อน
🧴 ตำ–แช่เหล้า 7 วัน–ใช้ทา

สูตรจำสั้น ๆ

“ทองพันชั่ง ใบ–ราก เบื่อเมาเย็น — แช่เหล้า 7 วัน ทากลากเกลื้อน”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับ โดยคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ รสและสรรพคุณ ตลอดจนปริมาณและวิธีใช้ตามที่ปรากฏในต้นฉบับ

การใช้ทองพันชั่งในหัวข้อนี้เป็น การใช้ภายนอก สำหรับกลากเกลื้อนและผื่นคันตามวิธีที่ระบุในตำรา