🌿 ตำลึง

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

ตำลึง เป็นไม้เถาที่พบปลูกและขึ้นทั่วไปตามชนบท ใช้ ใบสด เป็นยา ตามข้อมูลสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน มี รสเย็น ใช้ภายนอกสำหรับบรรเทาอาการ แพ้ อักเสบ และแมลงสัตว์กัดต่อยที่ทำให้ปวดแสบร้อนและคัน

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ตำลึงมีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น ได้แก่

• ผักแคบ — ภาคเหนือ

• แคเด๊าะ — กะเหรี่ยง–แม่ฮ่องสอน

🔎 ลักษณะของพืช

ตำลึงเป็น ไม้เถา มีอายุอยู่ได้หลายปี

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• เมื่อมีอายุมาก เถาจะมีขนาดใหญ่และแข็ง

• เถามีสีเขียว

• ตามข้อของเถามีมือเกาะ

• ใบออกสลับกัน

• ใบมีลักษณะเป็นรูป 5 เหลี่ยม

• ดอกมีสีขาว

• ข้างในดอกมีเกสรสีเหลือง

• ผลมีลักษณะคล้ายลูกแตงกวา แต่มีขนาดเล็กกว่า

• ผลดิบมีสีเขียวและมีลายสีขาว

• เมื่อสุกเต็มที่จะมีสีแดงสด

ตำลึงนิยมปลูกเป็นผักขึ้นตามรั้วบ้านและพบได้ทั่วไปตามชนบท

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใบสด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เลือกเก็บ

ใบที่สดและสมบูรณ์

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

ตำลึงมี

รสเย็น

สรรพคุณตามข้อมูลในตำรา ได้แก่

ใช้ใบสดตำคั้นน้ำ แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อยที่ทำให้ ปวดแสบร้อนและคัน

💚 วิธีใช้ตำลึง

1. 🦟 แพ้ อักเสบ และแมลงสัตว์กัดต่อย

ใช้สำหรับอาการจากแมลงสัตว์กัดต่อย เช่น

• ยุงกัด

• ถูกตัวบุ้ง

• ใบตำแย

• แพ้ละอองข้าว

รวมถึงอาการที่มีลักษณะ

• แพ้

• อักเสบ

• ปวดแสบร้อน

• คัน

ส่วนที่ใช้

ใบตำลึงสด

ปริมาณที่ใช้

ใช้ใบสดประมาณ

1 กำมือ

วิธีเตรียม

1. นำใบตำลึงสดประมาณ 1 กำมือมาล้างให้สะอาด

2. ตำใบให้ละเอียด

3. ผสมน้ำเล็กน้อย

4. คั้นเอาเฉพาะน้ำจากใบตำลึง

วิธีใช้

นำน้ำคั้นจากใบตำลึงมาทาบริเวณที่มีอาการ

เมื่อทาแล้ว

พอน้ำยาแห้ง ให้ทาซ้ำบ่อย ๆ

ใช้ต่อเนื่อง

จนกว่าอาการจะหาย

📌 สรุปการใช้ตำลึง

🦟 แพ้–อักเสบ–แมลงสัตว์กัดต่อย

ใช้

🌿 ใบตำลึงสด 1 กำมือ

จากนั้น

🚿 ล้างให้สะอาด
↓
🥣 ตำให้ละเอียด
↓
💧 ผสมน้ำเล็กน้อย
↓
🧴 คั้นเอาน้ำมาทาบริเวณที่มีอาการ
↓
🔁 เมื่อแห้งให้ทาซ้ำบ่อย ๆ จนกว่าจะหาย

🧠 PikadThai Tip

จำตำลึงเป็นชุด

🌿 ใช้ใบสด
❄️ รสเย็น
🦟 แมลงสัตว์กัดต่อย
🔥 ลดอาการปวดแสบร้อนและคัน
🧴 ตำ–คั้น–ทา

สูตรจำสั้น ๆ

“ตำลึงใบเย็น — ตำคั้นทา แก้แพ้คันจากแมลง”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามหนังสือต้นฉบับที่ใช้ประกอบการศึกษา โดยคงรายละเอียดเรื่องชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ รสและสรรพคุณ ตลอดจนวิธีเตรียมและวิธีใช้ตามต้นฉบับ

ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย หากมีอาการแพ้รุนแรง บวมมาก หายใจลำบาก หรือมีอาการผิดปกติทั่วร่างกาย ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์ทันที