🌿 ตัวยาที่เรียกได้หลายชื่อในเภสัชกรรมไทย

ทำความเข้าใจชื่อพ้องของเภสัชวัตถุ เพื่อการศึกษาและจำแนกตัวยาอย่างเป็นระบบ

ในทาง เภสัชกรรมไทย ตัวยาชนิดเดียวกันอาจมีชื่อเรียกได้มากกว่าหนึ่งชื่อ โดยชื่อที่ใช้เรียกอาจแตกต่างกันไปตาม ท้องถิ่น ภาษา ความนิยมในการเรียก หรือการสืบทอดองค์ความรู้ของแต่ละพื้นที่

ดังนั้น เมื่อพบชื่อสมุนไพรหรือเภสัชวัตถุที่แตกต่างจากชื่อที่คุ้นเคย จึงไม่ควรสรุปทันทีว่าเป็นตัวยาคนละชนิด แต่ควรพิจารณาร่วมกับลักษณะของตัวยาและองค์ความรู้ด้านเภสัชกรรมไทย เพื่อให้สามารถระบุชนิดของตัวยาได้อย่างถูกต้อง

รายชื่อต่อไปนี้เป็นตัวอย่าง ตัวยา 65 รายการที่มีชื่อเรียกแตกต่างหรือมีคำอธิบายชื่อในทางเภสัชกรรมไทย

📚 ตารางตัวยาที่เรียกได้หลายชื่อ

ลำดับ	ชื่อตัวยา	ชื่อเรียกอื่น / คำอธิบาย
1	ต้นทิ้งถ่อน	พระยาฉัตรทัน
2	ต้นตะโกนา	พระยาช้างดำ
3	หนาวเดือนห้า	พระวรรค์ไชยศรี
4	ร้อนเดือนห้า	ต้นมะไฟเดือนห้า
5	กระพังโหมใหญ่	ตูดหมู
6	กระพังโหมเล็ก	ตูดหมา
7	กระพังโหมน้อย	ขี้หมาช้างรั่ว
8	ผักบุ้ง	ผักทอดยอด
9	ผักกระเฉด	ผักรู้นอน
10	ต้นชิงชี่	ปู่เจ้าสมิงกุย
11	เถาหญ้านาง	ปู่เจ้าเขาเขียว หรือ หญ้าภัคคินี
12	เถ้าย่านม่อม	ประทุมราชา
13	เงี่ยงสุมเพลิง	ลูกใต้ดิน
14	ต้นช้าพลู	ผักอีไร
15	เปรียงพระโค	น้ำมันในไขข้อกระดูกโค
16	ผักเป็ด	กินดินท่า หรือ หากินดินท่า
17	หญ้าไส้ไฟ, หญ้ายองไฟ	อยู่หลังคา (นมจาก)
18	ขี้ยาฝิ่น	ขี้ครู
19	สุรา	กู้อ้ายบ้า
20	น้ำครำ	น้ำไขเสนียด
21	ต้นปีบ	ก้องกลางดง
22	ต้นชะเอม	อ้อยสามสวน
23	เถามะระขี้นก	ผักไห
24	เถาโคกกระสุน	กาบินหนี
25	ก้างปลา	ปู่เจ้าคาคลอง
26	เกลือกระตังมูตร	เกลือเยี่ยว
27	เถากระไดลิง	กระไดวอก
28	กำมะถันเหลือง	สุพรรณถันเหลือง, มาดเหลือง
29	กระบือเจ็ดตัว	กระทู้เจ็ดแบก
30	แก่นขนุน	กรัก
31	หญ้าพองลม	ปู่เจ้าลอยท่า
32	กำแพงเจ็ดชั้น	ตะลุ่มนก
33	การสามปีก	กาจับหลัก, หญ้าสองปล้อง
34	กระเช้าผีมด	หัวร้อยรู
35	ต้นกำลังช้างเผือก	พระยาช้างเผือก
36	ต้นกำลังวัวเถลิง	กำลังทรพี
37	ต้นกำลังเสือโคร่ง	กำลังพระยาเสือโคร่ง
38	ต้นกำลังหนุมาน	กำลังราชสีห์
39	แก่นกำเกรา	ตำเสา
40	บัวบก	ผักหนอก
41	ขอบชะนางแดง	หนอนตายอยากแดง
42	ขอบชะนางขาว	หนอนตายอยากขาว
43	ดอกสลิด	ดอกขจร
44	ต้นกรรณิการ์	สุพรรณิการ์
45	ดอกคำป้อย	คำยอง
46	ดอกคำไทย	ดอกชาติ
47	ม้องสามย่านตัวผู้ (นิลพัต)	ต้นคว้าตายหงายเป็น
48	ต้นเหงือกปลาหมอ	ต้นแก้มคัย
49	ต้นม้องสามย่าน	ส้มกระเช้า
50	ต้นจามจุรี	ก้ามกราม, ก้ามปู
51	ต้นช้างงาเดียว	หนามคาใบ
52	ต้นตีนเป็ดเครือ	เถาเอ็นอ่อน
53	ต้นตีนเป็ดต้น	พระยาสัตบัน
54	ต้นตีนเป็ดน้ำ	พะเนียงน้ำ
55	เม็ดเทียนขาว	ยี่หร่า
56	เทียนตาตั๊กแตน	ผักชีลาว
57	ต้นเทียนเยาวพาณี	ผักชีสาว
58	ต้นโทงเทง	ผักขี้กระเที่ยง
59	ต้นทองระอา	โคมจีน, โคมญี่ปุ่น
60	ผักเสี้ยนผี	ลิ้นงูเห่า, ใบหนีพานไม่รู้กลับ, ไส้สั้น
61	หางไหลขาว	กะลำเพาะ
62	หางไหลแดง	ลูกสมอไทย
63	สมออัพยา	ข้อมูลส่วนชื่อเรียกอื่นไม่ปรากฏชัดในภาพที่มีอยู่
64	สมอร่อนแรง	ลูกสมอชนิดหนึ่ง ก้านยาว ห้อยร่องแรงอยู่
65	บอระเพ็ดตัวผู้	เถาชิงช้าชาลี ส่วนบอระเพ็ดตัวเมีย คือ เถาบอระเพ็ดที่มีตุ่ม

🧠 PikadThai Understanding

“ชื่อแตกต่างกัน” ไม่ได้หมายความว่า “ตัวยาต่างกัน” เสมอไป

ชื่อของตัวยาเป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญสำหรับการศึกษาเภสัชวัตถุ แต่การรู้เพียงชื่ออย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ เนื่องจากตัวยาชนิดหนึ่งอาจมี ชื่อพ้อง ชื่อท้องถิ่น หรือชื่อที่ใช้ต่างกันในแต่ละพื้นที่

หลักสำคัญจึงควรเชื่อมโยงกับ การรู้จักตัวยา 5 ประการ ได้แก่

1. รูป — ลักษณะ รูปร่าง และองค์ประกอบของตัวยา
2. สี — สีตามธรรมชาติหรือสีของส่วนที่นำมาใช้
3. กลิ่น — กลิ่นเฉพาะของตัวยา
4. รส — รสของตัวยาตามหลักเภสัชกรรมไทย
5. ชื่อ — ชื่อหลัก ชื่อพ้อง และชื่อที่เรียกแตกต่างกันในแต่ละท้องถิ่น

เมื่อพิจารณาร่วมกัน จะช่วยลดความสับสนและทำให้การจำแนกเภสัชวัตถุมีความแม่นยำมากกว่าการพิจารณาจากชื่อเพียงอย่างเดียว

💡 PikadThai Tip

เมื่อพบชื่อตัวยาที่ไม่คุ้นเคย อย่ารีบสรุปว่าเป็นเภสัชวัตถุคนละชนิด

ควรตรวจสอบ ชื่อพ้อง ลักษณะของตัวยา รูป สี กลิ่น รส ตลอดจนบริบทของตำรับและพื้นที่ที่ใช้ชื่อดังกล่าว ประกอบกัน

แนวคิดนี้มีความสำคัญโดยเฉพาะในการอ่านตำรับยาไทย ซึ่งอาจพบชื่อเรียกที่แตกต่างจากชื่อที่ใช้กันในปัจจุบัน

📌 สรุป

การรู้จัก ตัวยาที่เรียกได้หลายชื่อ เป็นพื้นฐานสำคัญของการศึกษาเภสัชกรรมไทย เพราะช่วยให้สามารถเชื่อมโยงชื่อที่ปรากฏในตำรับ เอกสาร และการเรียกในแต่ละท้องถิ่นเข้ากับเภสัชวัตถุชนิดเดียวกันได้

จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการ “จำชื่อ” แต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ รู้จักและจำแนกตัวยาอย่างเป็นระบบ โดยควรศึกษาควบคู่กับหลักพิจารณาตัวยา 5 ประการ ได้แก่ รูป สี กลิ่น รส และชื่อ

🌿 ศึกษาต่อใน PikadThai Herb

สามารถศึกษา เภสัชวัตถุและสมุนไพรแต่ละชนิด เพิ่มเติม ทั้งชื่อ ชื่อท้องถิ่น ลักษณะของพืช ส่วนที่ใช้เป็นยา รสยา สรรพคุณ และข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้ในเมนู

Herb บน PikadThai.com

เพื่อเชื่อมโยงจาก “ชื่อของตัวยา” ไปสู่การทำความรู้จักเภสัชวัตถุแต่ละชนิดอย่างละเอียดและเป็นระบบ

ตัวยากเรียกได้หลายชื่อ