🌿 ขิง

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

ขิง เป็นสมุนไพรที่ใช้ เหง้าแก่สด เป็นยา มีรส หวาน เผ็ดร้อน ตามข้อมูลสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ใช้สำหรับอาการ ท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด คลื่นไส้อาเจียน เมารถเมาเรือ รวมถึงใช้สำหรับอาการ ไอและมีเสมหะ

🌿 ชื่อท้องถิ่น

ขิงมีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น ได้แก่

• ขิงเผือก — เชียงใหม่

• ขิงแคลง

• ขิงแดง — จันทบุรี

• สะเอ — กะเหรี่ยง–แม่ฮ่องสอน

🔎 ลักษณะของพืช

ขิงเป็น พืชล้มลุก มีเหง้าอยู่ใต้ดิน

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• เหง้าแตกแขนงคล้าย นิ้วมือ

• เนื้อในมีสีเหลืองแกมเขียว

• ลำต้นเหนือดินงอกจากเหง้า

• ลำต้นตั้งตรง สูงประมาณ 2–3 ศอก

• ใบมีสีเขียว

• ใบเรียวยาว

• ปลายใบแหลม

• ดอกออกเป็นช่อขนาดเล็ก

• ก้านดอกสั้น

• ดอกมีสีเหลือง

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

เหง้าแก่สด

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เก็บเกี่ยวเมื่อขิงมีอายุประมาณ

10–12 เดือน

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

ขิงมี

รสหวาน เผ็ดร้อน

สรรพคุณยาไทยตามข้อมูลในตำรา ได้แก่

• แก้ลมจุกเสียด

• แก้เสมหะ

• บำรุงธาตุ

• แก้คลื่นเหียนอาเจียน

💚 วิธีใช้ขิง

ขิงสามารถใช้กับอาการต่าง ๆ ตามข้อมูลในงานสาธารณสุขมูลฐาน ดังนี้

1. 🫃 ท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด และคลื่นไส้อาเจียน

รวมถึงอาการคลื่นไส้อาเจียนจาก ธาตุไม่ปกติ เมารถ หรือเมาเรือ

ส่วนที่ใช้

เหง้าขิงแก่สด

ปริมาณที่ใช้

ใช้เหง้าขิงแก่สดขนาดประมาณ

เท่าหัวแม่มือ

หรือประมาณ

5 กรัม

วิธีเตรียม

1. นำเหง้าขิงแก่สดมาล้างให้สะอาด

2. ใช้ขิงขนาดประมาณเท่าหัวแม่มือ

3. ทุบให้แตก

4. นำไปต้มกับน้ำ

วิธีใช้

ดื่มน้ำต้มขิง

ใช้สำหรับอาการ

• ท้องอืด

• ท้องเฟ้อ

• แน่นจุกเสียด

• คลื่นไส้อาเจียนจากธาตุไม่ปกติ

• เมารถ

• เมาเรือ

2. 😷 อาการไอและมีเสมหะ

ส่วนที่ใช้

เหง้าขิงแก่สด

ในต้นฉบับระบุวิธีใช้ไว้มากกว่าหนึ่งวิธี

วิธีที่ 1 : ขิงฝนกับน้ำมะนาว

นำเหง้าขิง

ฝนกับน้ำมะนาว

แล้วนำมาใช้สำหรับอาการ ไอและมีเสมหะ

วิธีที่ 2 : ใช้น้ำขิงสด

1. นำเหง้าขิงสดมาตำ

2. ผสมน้ำเล็กน้อย

3. คั้นเอาน้ำ

4. แทรกเกลือเล็กน้อย

วิธีใช้

นำมา

กวาดคอ หรือจิบบ่อย ๆ

ใช้สำหรับบรรเทาอาการ

• ไอ

• มีเสมหะ

📌 สรุปการใช้ขิง

🫃 ท้องอืด–ท้องเฟ้อ–แน่นจุกเสียด–คลื่นไส้อาเจียน

ใช้

🌿 เหง้าขิงแก่สดประมาณเท่าหัวแม่มือ หรือประมาณ 5 กรัม

จากนั้น

🔨 ทุบให้แตก
↓
🫖 ต้มกับน้ำ
↓
🥤 ดื่มน้ำต้มขิง

ใช้ได้กับอาการคลื่นไส้อาเจียนจากธาตุไม่ปกติ รวมถึง เมารถและเมาเรือ

😷 ไอ–มีเสมหะ

ใช้เหง้าขิงสดได้ 2 วิธี

วิธีที่ 1

🍋 ฝนขิงกับน้ำมะนาว

วิธีที่ 2

🌿 ตำขิงสด
↓
💧 เติมน้ำเล็กน้อย
↓
🥣 คั้นเอาน้ำ
↓
🧂 แทรกเกลือเล็กน้อย
↓
👄 ใช้กวาดคอหรือจิบบ่อย ๆ

🧠 PikadThai Tip

จำขิงเป็นชุด

🌿 ใช้เหง้าแก่สด
🔥 หวาน + เผ็ดร้อน
💨 แก้ลมจุกเสียด
🤢 แก้คลื่นไส้อาเจียน
😷 แก้ไอ ขับเสมหะ
🌱 บำรุงธาตุ

สูตรจำสั้น ๆ

“ขิงเหง้าร้อน — แก้ลม แก้อาเจียน แก้ไอเสมหะ”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากข้อมูลหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามต้นฉบับที่ใช้ประกอบการศึกษา โดยปรับโครงสร้างและภาษาให้อ่านง่ายขึ้น และคงรายละเอียดสำคัญเกี่ยวกับชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ รสและสรรพคุณ และวิธีใช้ตามต้นฉบับ

ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย หากมีอาการรุนแรง เรื้อรัง หรือไม่ดีขึ้น ควรได้รับการประเมินจากผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง