🌿 กะเพรา

สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน

กะเพรา เป็นสมุนไพรที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในอาหารไทย และเป็นหนึ่งในสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน โดยใช้ ใบสดหรือใบแห้ง เป็นยา มี รสเผ็ดร้อน สรรพคุณเด่นด้านการ ตั้งธาตุ ขับลม แก้ปวดท้อง ท้องขึ้น และจุกเสียดในท้อง

🌿 ชื่อท้องถิ่น

กะเพรามีชื่อเรียกแตกต่างกันตามท้องถิ่น ได้แก่

• กะเพราขาว

• กะเพราแดง — ภาคกลาง

• กอมก้อ — ภาคเหนือ

🔎 ลักษณะของพืช

กะเพราเป็น ไม้ล้มลุกขนาดเล็ก

ลักษณะสำคัญ ได้แก่

• โคนต้นเมื่อแก่จะเป็นไม้เนื้อแข็ง

• ลำต้นและใบมีขนอ่อน

• ใบมีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัว

• ใบมีรูปทรงรี

• ปลายใบแหลมหรือมนเล็กน้อย

• โคนใบแหลมหรือมนเล็กน้อย

• ขอบใบหยัก

• ดอกออกเป็นช่อ

• ดอกย่อยออกเรียงรอบแกนกลางเป็นชั้น ๆ

กะเพราที่พบโดยทั่วไปมีทั้ง กะเพราขาว และ กะเพราแดง

🌱 ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใบสดหรือใบแห้ง

🧺 ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา

เก็บใบในช่วงที่

ใบสมบูรณ์เต็มที่

ไม่ควรเก็บใบที่ แก่หรืออ่อนจนเกินไป

👅 รสและสรรพคุณยาไทย

กะเพรามี

รสเผ็ดร้อน

สรรพคุณยาไทยตามข้อมูลในตำรา ได้แก่

• เป็นยาตั้งธาตุ

• แก้ปวดท้อง

• แก้ท้องขึ้น

• แก้จุกเสียดในท้อง

• ใช้แต่งกลิ่นและแต่งรสได้

💚 วิธีใช้กะเพรา

1. 🫃 ท้องอืด ท้องเฟ้อ และแน่นจุกเสียด

ส่วนที่ใช้

ใบและยอดกะเพรา

ปริมาณที่ใช้

ใช้ประมาณ 1 กำมือ

หากเป็นกะเพราสด ใช้ประมาณ

25 กรัม

หากเป็นกะเพราแห้ง ใช้ประมาณ

4 กรัม

วิธีเตรียม

1. นำใบและยอดกะเพรามาทำความสะอาด

2. ใช้ตามปริมาณที่กำหนด

3. ต้มกับน้ำ

4. กรองเอาน้ำดื่ม

วิธีใช้

ดื่มน้ำต้มกะเพราเมื่อมีอาการ

ใช้เพื่อบรรเทาอาการ

• ท้องอืด

• ท้องเฟ้อ

• แน่นจุกเสียด

• ปวดท้อง

ในตำรายังระบุว่าสามารถ นำกะเพราไปปรุงเป็นอาหารรับประทาน เพื่อใช้ประโยชน์ในลักษณะเดียวกันได้

📌 สรุปการใช้กะเพรา

🫃 ท้องอืด–ท้องเฟ้อ–แน่นจุกเสียด

ใช้

🌿 ใบและยอดกะเพรา 1 กำมือ

หรือประมาณ

สด 25 กรัม
แห้ง 4 กรัม

จากนั้น

🫖 ต้มเอาน้ำดื่มเมื่อมีอาการ

หรือ

🍲 นำไปปรุงเป็นอาหารรับประทาน

🧠 PikadThai Tip

จำกะเพราเป็นชุด

🌿 ใช้ใบ
🔥 รสเผ็ดร้อน
💨 ตั้งธาตุ + ขับลม
🫃 แก้ปวดท้อง ท้องขึ้น จุกเสียด

สูตรจำสั้น ๆ

“กะเพราใบหอมร้อน — ตั้งธาตุ แก้ลม แก้แน่นท้อง”

⚠️ หมายเหตุ

เนื้อหานี้เรียบเรียงจากข้อมูลหัวข้อ สมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามต้นฉบับที่ใช้ประกอบการศึกษา โดยปรับโครงสร้างและภาษาให้อ่านง่ายขึ้น แต่ยังคงสาระสำคัญเกี่ยวกับชื่อท้องถิ่น ลักษณะพืช ส่วนที่ใช้ ช่วงเวลาที่เก็บ รสและสรรพคุณ และวิธีใช้ตามต้นฉบับ

ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อการศึกษาองค์ความรู้ด้านสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย หากมีอาการรุนแรง เรื้อรัง หรือไม่ดีขึ้น ควรได้รับการประเมินจากผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง