BOTANICAL PROFILE

🌿 1) ชื่อสมุนไพร ยาง หรือ ยางนา

ชื่อวิทยาศาสตร์: Dipterocarpus alatus Roxb. ex G.Don วงศ์: Dipterocarpaceae

ภาพหลักของ 🌿 1) ชื่อสมุนไพร ยาง หรือ ยางนา · แสดงเต็มภาพ

OVERVIEW

รายละเอียดเบื้องต้น

ตามตำรา รายการ “ยาง” ระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ และใช้เป็นยา 3 ส่วน ได้แก่ เปลือกต้น ใบ และยาง เมื่อตรวจเทียบชื่อพืชและสรรพคุณแล้ว รายการนี้สอดคล้องกับ ยางนา มากที่สุด ซึ่งเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ในวงศ์ยางนา ลำต้นเปลาตรง ใบเดี่ยวเรียงสลับ ดอกสีชมพู และผลมีปีกยาวเด่นชัด โดยแหล่งพฤกษศาสตร์ของไทยก็ระบุ “ยาง” เป็นชื่อหนึ่งของยางนา และข้อมูลการใช้น้ำมันยางด้านกล่อมเสมหะ สมานแผล และแก้กามโรคสอดคล้องกับข้อความในตำราเช่นกัน

MAIN PROPERTIES

สรรพคุณและรายละเอียด

🌿 ยาง หรือ ยางนา

ยาง หรือ ยางนา เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ เปลือกต้น ใบ และยางจากต้น

🌳 เปลือกต้น

🌿 รสยา

รสฝาดเฝื่อน

✨ สรรพคุณ

• แก้ริดสีดวงพลวก

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสฝาดเมา

✨ สรรพคุณ

• แก้ปวดฟันโยกคลอน
• แก้มุตกิด
• คุมประจำเดือนให้มาตามกำหนด
• คุมกำเนิดให้มีบุตรห่างได้

💧 ยาง

🌿 รสยา

รสขมเย็น

✨ สรรพคุณ

• กล่อมเสมหะ
• แก้กามโรค
• สมานแผล

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ยางมีส่วนที่ใช้เป็นยา 3 ส่วน และแต่ละส่วนมีจุดจำค่อนข้างชัด

🌳 จำจาก “เปลือกต้น”

เปลือก → ฝาดเฝื่อน → ริดสีดวงพลวก

🍃 จำจาก “ใบ”

ใบ → ฝาดเมา → ฟัน + มุตกิด + ประจำเดือน + คุมกำเนิด

💧 จำจาก “ยาง”

ยาง → ขมเย็น → เสมหะ + กามโรค + สมานแผล

🧠 จุดจำง่าย

“ยาง เปลือกแก้พลวก ใบเด่นฟัน–สตรี ยางขมเย็นกล่อมเสมหะและสมานแผล”

จำเป็น 3 กลุ่มได้ว่า

เปลือก → ริดสีดวงพลวก

ใบ → ช่องปากและระบบสตรี

ยาง → เสมหะ กามโรค และบาดแผล

📚 ศัพท์น่ารู้

🩸 ริดสีดวงพลวก

เป็นชื่อโรคหรือกลุ่มอาการตามศัพท์แพทย์แผนไทยโบราณ ไม่ควรตีความตรงว่าเป็นริดสีดวงทวารทั่วไปเพียงอย่างเดียว เพราะคำว่า “ริดสีดวง” ในตำราไทยมีการจำแนกหลายชนิดตามตำแหน่งและลักษณะอาการ

🌸 มุตกิด

เป็นศัพท์ในแพทย์แผนไทยที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระดูขาวหรือสิ่งขับออกจากช่องคลอด โดยมีการจำแนกลักษณะของมุตกิดหลายแบบตามคัมภีร์ ไม่ควรเทียบตรงกับโรคทางนรีเวชชนิดใดชนิดหนึ่งโดยไม่ตรวจวินิจฉัย

🌿 กล่อมเสมหะ

หมายถึงการช่วยปรับหรือระงับความผิดปกติของเสมหะตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ให้เสมหะอยู่ในภาวะที่เหมาะสม ไม่ได้หมายถึงเพียงการขับเสมหะออกจากทางเดินหายใจ

🩺 กามโรค

เป็นคำดั้งเดิมที่ใช้กล่าวถึงโรคหรือความผิดปกติบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์และโรคที่สัมพันธ์กับการติดต่อทางเพศสัมพันธ์ สรรพคุณในที่นี้เป็นข้อมูลตามตำรา ไม่ใช่การทดแทนการตรวจและรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในปัจจุบัน

🩹 สมานแผล

หมายถึงคุณสมบัติที่ช่วยให้เนื้อเยื่อบริเวณบาดแผลกระชับและเอื้อต่อการประสานของแผลตามองค์ความรู้ยาไทย

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม

QUICK FACTS

ข้อมูลสำคัญ

ชื่อวิทยาศาสตร์: ชื่อวิทยาศาสตร์: Dipterocarpus alatus Roxb. ex G.Don วงศ์: Dipterocarpaceae
ชื่ออื่น / ชื่อท้องถิ่น: ยาง ยางนา ยางขาว ยางแม่น้ำ ยางหยวก ยางกุง ยางควาย ยางตัง ยางใต้ ยางเนิน ชันนา จะเตียล

SAFETY

ข้อควรระวัง / ข้อห้ามใช้

แหล่งอ้างอิงหลักไม่ได้ระบุขนาด วิธีเตรียม หรือข้อห้ามใช้เฉพาะ จึงไม่ควรนำเปลือก ใบ หรือยางมาปรุงรับประทานหรือใช้รักษาโรคด้วยตนเองโดยไม่ทราบวิธีเตรียมและขนาดที่เหมาะสม สรรพคุณของใบที่ระบุว่า “คุมกำเนิดให้มีบุตรห่างได้” เป็นองค์ความรู้ตามตำราเดิม ไม่ควรใช้ใบยางเป็นวิธีคุมกำเนิดแทนวิธีที่มีประสิทธิผลและมีข้อมูลความปลอดภัยในปัจจุบัน ผู้ที่มีตกขาวผิดปกติ เลือดออกผิดปกติ ปวดท้องน้อย แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือสงสัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุอย่างเหมาะสม

ข้อมูลเพื่อการเรียนรู้

ข้อมูลสมุนไพรในหน้านี้จัดทำเพื่อการเรียนรู้และการค้นคว้า ควรพิจารณาข้อมูลด้านความปลอดภัยและข้อควรระวังประกอบการใช้งานเสมอ