ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

BOTANICAL PROFILE

ไข่เน่า

Vitex glabrata R.Br. วงศ์ Lamiaceae

กลับไปดูสมุนไพรทั้งหมด
ภาพหลักของ ไข่เน่า · แสดงเต็มภาพ

OVERVIEW

รายละเอียดเบื้องต้น

ไข่เน่าเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สูงได้ประมาณ 5–25 เมตร ลำต้นค่อนข้างเกลี้ยง เปลือกสีเทาหรือน้ำตาลแกมเหลือง อาจเรียบหรือแตกเป็นสะเก็ด กิ่งอ่อนมีขนนุ่ม ใบเป็นใบประกอบแบบนิ้วมือ มีใบย่อยโดยมาก 5 ใบ เรียงตรงข้าม ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบ สีม่วงอ่อนถึงน้ำเงิน ส่วนผลเป็นผลสดรูปไข่หรือรูปไข่กลับ เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีม่วงดำถึงดำ

MAIN PROPERTIES

สรรพคุณและรายละเอียด

🌿 ไข่เน่า

เปลือกต้น — รสฝาดหวานชุ่ม

สรรพคุณ: แก้พิษตานชาง แก้อุจจาระเป็นฟอง เหม็นเปรี้ยว แก้ท้องเสีย แก้ตานขโมย ขับพยาธิไส้เดือนในท้อง เข้าตำรับยาแก้พยาธิตานชางในเด็ก และบำรุงเนื้อหนัง

ราก — รสฝาดหวานเบื่อ

สรรพคุณ: ขับพยาธิไส้เดือน บำรุงธาตุ และเจริญอาหาร

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

เปลือกต้น → รสฝาดหวานชุ่ม
ตามต้นฉบับเด่นในกลุ่ม ตานชาง อาการผิดปกติของอุจจาระ ท้องเสีย พยาธิในลำไส้ และการบำรุงเนื้อหนัง

ราก → รสฝาดหวานเบื่อ
เด่นในทาง ขับพยาธิ บำรุงธาตุ และช่วยเจริญอาหาร

จุดช่วยจำของไข่เน่าคือ

“เปลือก → ตานชาง–ท้องเสีย–พยาธิ / ราก → พยาธิ–บำรุงธาตุ–เจริญอาหาร”

คำว่า “ตานชาง” และ “ตานขโมย” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย โดยเฉพาะในบริบทโรคและอาการของเด็ก ไม่ควรนำไปเทียบตรงกับการวินิจฉัยโรคในเวชศาสตร์ปัจจุบันโดยไม่มีการประเมินเพิ่มเติม

ต้นฉบับยังมีข้อสังเกตว่า ไข่เน่าคล้ายกับกระพรุน/ตะพรุนมาก การจำแนกจึงควรพิจารณาชนิดพืชให้ถูกต้องก่อนนำไปใช้เป็นเภสัชวัตถุ

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม