🌿 โมกมัน หรือ โมกน้อย

โมกมัน หรือ โมกน้อย เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ เปลือกต้น แก่น กระพี้ ใบ ดอก และลูก โดยแต่ละส่วนมีรสยาและสรรพคุณแตกต่างกัน

🌳 เปลือกต้น

🌿 รสยา

รสฝาดเมา

✨ สรรพคุณ

• บำรุงธาตุให้เป็นปกติ
• แก้อุดทะราด

🪵 แก่น

🌿 รสยา

รสร้อน

✨ สรรพคุณ

• แก้ลมลั่นดาน

🪵 กระพี้

🌿 รสยา

รสขม

✨ สรรพคุณ

• แก้ดีพิการ

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสขม

✨ สรรพคุณ

• ขับน้ำเหลือง
• แก้ท้องมาน
• แก้ตับพิการ

🌼 ดอก

🌿 รสยา

รสจืด

✨ สรรพคุณ

• ทำลายพรรดึก

🌰 ลูก

🌿 รสยา

รสเมา

✨ สรรพคุณ

• ฆ่าแมงกินฟัน

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🌳 จำจาก “เปลือกต้น”

เปลือก → ฝาดเมา → บำรุงธาตุ + อุดทะราด

🪵 จำจาก “แก่น”

แก่น → ร้อน → ลมลั่นดาน

🪵 จำจาก “กระพี้”

กระพี้ → ขม → ดีพิการ

🍃 จำจาก “ใบ”

ใบ → ขม → น้ำเหลือง + ท้องมาน + ตับ

🌼 จำจาก “ดอก”

ดอก → จืด → พรรดึก

🌰 จำจาก “ลูก”

ลูก → เมา → แมงกินฟัน

🧠 จุดจำง่าย

“โมกมัน 6 ส่วน — เปลือกบำรุงธาตุ แก่นแก้ลม กระพี้แก้ดี ใบเด่นตับ–น้ำเหลือง ดอกแก้พรรดึก ลูกแก้แมงกินฟัน”

จำเป็นชุดได้ว่า

เปลือก → ธาตุ
แก่น → ลม
กระพี้ → ดี
ใบ → ตับ–น้ำเหลือง
ดอก → อุจจาระพรรดึก
ลูก → ฟัน

📚 ศัพท์น่ารู้

อุดทะราด

เป็นถ้อยคำโรคตามตำราแพทย์แผนไทยและการแพทย์ดั้งเดิม ใช้เรียกภาวะหรือโรคในกลุ่ม คุดทะราด/โรคผิวหนังเรื้อรังบางลักษณะ การตีความให้ตรงกับโรคปัจจุบันต้องพิจารณาบริบทของตำราและลักษณะอาการร่วมด้วย

ลมลั่นดาน

เป็นชื่ออาการหรือโรคลมตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย มีลักษณะเกี่ยวข้องกับ ลมที่คั่งหรือเดินผิดปกติจนเกิดอาการแน่น ตึง หรือผิดปกติภายใน ความหมายเฉพาะต้องพิจารณาตามคัมภีร์ที่กล่าวถึง

ดีพิการ

ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะที่ น้ำดีหรือระบบที่สัมพันธ์กับดีเกิดความผิดปกติ ไม่ควรเทียบตรงกับโรคถุงน้ำดีหรือตับชนิดใดชนิดหนึ่งในปัจจุบัน

ท้องมาน

เป็นคำดั้งเดิมที่กล่าวถึงภาวะ ท้องโตหรือท้องบวมผิดปกติ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการมีน้ำคั่งหรือโรคภายในหลายสาเหตุ ในทางการแพทย์ปัจจุบันจำเป็นต้องหาสาเหตุให้ชัดเจน

ตับพิการ

เป็นคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงความผิดปกติของตับตามแนวคิดสมุฏฐาน มิได้หมายถึงโรคตับชนิดใดชนิดหนึ่งโดยตรง

พรรดึก

เป็นคำที่ใช้กล่าวถึงภาวะ อุจจาระแห้งแข็ง คั่งหรืออัดแน่น และถ่ายออกยาก ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย จึงพบสรรพคุณ “ทำลายพรรดึก” ในตัวยาที่ใช้แก้ภาวะท้องผูกหรืออุจจาระคั่ง

แมงกินฟัน

เป็นถ้อยคำตามความเข้าใจทางการแพทย์ในอดีตที่ใช้กล่าวถึงสาเหตุของอาการ ฟันผุหรือปวดฟัน ไม่ได้หมายความว่าฟันผุในปัจจุบันเกิดจากแมลงหรือพยาธิจริง ๆ สรรพคุณ “ฆ่าแมงกินฟัน” จึงควรเข้าใจในบริบทขององค์ความรู้ดั้งเดิม

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม