BOTANICAL PROFILE
โกฐน้ำเต้า
โกฐน้ำเต้าในมาตรฐานเภสัชกรรมไทยสามารถได้จากพืชหลายชนิดในสกุล Rheum ได้แก่ Rheum officinale Baill. Rheum palmatum L. Rheum tanguticum Maxim. ex Balf. วงศ์ Polygonaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ตามภาพต้นฉบับระบุว่าโกฐน้ำเต้าเป็น ไม้พุ่มขนาดใหญ่ และใช้ส่วน ราก เป็นยา โดยนำรากมาปอกเปลือก นึ่ง แล้วตากให้แห้งก่อนใช้ ในทางพฤกษศาสตร์ปัจจุบัน “โกฐน้ำเต้า” เป็นเครื่องยาที่ได้จาก รากและเหง้าแห้งของพืชสกุล Rheum ซึ่งเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี ไม่ใช่ไม้พุ่ม จึงเป็นอีกตัวที่ควรเก็บหมายเหตุความแตกต่างระหว่างคำบรรยายในตำราเดิมกับข้อมูลอนุกรมวิธานสมัยใหม่ไว้
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 โกฐน้ำเต้า
ราก — รสฝาดหอม
วิธีเตรียมตามต้นฉบับ: ปอกเปลือกออก นำไปนึ่ง แล้วตากแห้ง
สรรพคุณ: แก้ธาตุพิการ อาหารไม่ย่อย บำรุงธาตุ แก้ท้องเสีย ขับลมในลำไส้ ขับปัสสาวะและอุจจาระให้เดินสะดวก ระบายท้อง รู้ถ่ายรู้ปิดเอง แก้เจ็บตา และแก้ริดสีดวงทวาร
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
ราก → รสฝาดหอม
ตามต้นฉบับเด่นมากในกลุ่ม ระบบทางเดินอาหารและการขับถ่าย ตั้งแต่แก้ธาตุพิการ อาหารไม่ย่อย ท้องเสีย ขับลม ไปจนถึงช่วยระบายท้อง
คำว่า “รู้ถ่ายรู้ปิดเอง” เป็นถ้อยคำสำคัญในตำรา หมายถึงลักษณะการออกฤทธิ์ต่อการขับถ่ายตามองค์ความรู้เดิม คือมีการใช้ทั้งในทางช่วยระบายและปรับการขับถ่าย โดยไม่ควรตีความเป็นกลไกทางเภสัชวิทยาสมัยใหม่แบบตรงตัว
ต้นฉบับยังระบุสรรพคุณ แก้เจ็บตาและแก้ริดสีดวงทวาร ซึ่งควรเก็บไว้ในฐานข้อมูลในฐานะองค์ความรู้ตามตำรา
หมายเหตุด้านเภสัชวัตถุ: ต้นฉบับเรียกส่วนที่ใช้ว่า “ราก” ขณะที่มาตรฐานเภสัชกรรมปัจจุบันมักระบุเครื่องยาโกฐน้ำเต้าเป็น รากและเหง้าแห้ง ของพืชสกุล Rheum หลายชนิด จึงควรแยกข้อมูลตามยุคของแหล่งอ้างอิงไว้ชัดเจน
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม