BOTANICAL PROFILE
โกฐก้านพร้าว
Neopicrorhiza scrophulariiflora (Pennell) D.Y.Hong วงศ์ Plantaginaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
โกฐก้านพร้าวเป็น ไม้ล้มลุกอายุหลายปี มีเหง้าทอดเลื้อย ใบออกเป็นกระจุกใกล้โคนต้น รูปช้อนถึงรูปรีแคบ ขอบใบจัก ดอกออกเป็นช่อจากโคนใบ สีม่วงถึงม่วงน้ำเงิน ส่วนที่นำมาเป็นเครื่องยาคือ เหง้าแห้ง ซึ่งมีลักษณะกลมยาว มีข้อเป็นช่วง ๆ คล้าย หางหนูมะพร้าวแห้ง สอดคล้องกับคำบรรยายในต้นฉบับของธันย์
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 โกฐก้านพร้าว
ราก — รสเย็น
ลักษณะตามต้นฉบับ: มีลักษณะคล้ายหางหนูมะพร้าวแห้ง ไม่มีกลิ่นหอมใด ๆ
สรรพคุณ: แก้ไข้ แก้หอบ แก้สะอึก และแก้เสมหะเป็นพิษ
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
ราก → รสเย็น
ตามต้นฉบับเด่นในกลุ่มอาการ ไข้ หอบ สะอึก และเสมหะเป็นพิษ
จุดสังเกตที่ช่วยจำโกฐก้านพร้าวคือ ส่วนเครื่องยามีรูปร่าง คล้ายหางหนูมะพร้าวแห้ง และต้นฉบับระบุว่า ไม่มีกลิ่นหอม ต่างจากโกฐบางชนิดที่มีกลิ่นหอมชัดเจน
คำว่า “เสมหะเป็นพิษ” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ใช้อธิบายภาวะความผิดปกติของเสมหะตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำไปเทียบตรงกับโรคระบบทางเดินหายใจชนิดใดชนิดหนึ่งในเวชศาสตร์ปัจจุบัน
หมายเหตุด้านเภสัชวัตถุ: ต้นฉบับใช้คำว่า “ราก” ขณะที่ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทยในปัจจุบันระบุเครื่องยาโกฐก้านพร้าวเป็น เหง้าแห้ง ของ Neopicrorhiza scrophulariiflora จึงควรเก็บข้อความต้นฉบับไว้ตามเดิม พร้อมระบุความแตกต่างนี้ในฐานข้อมูล
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม