BOTANICAL PROFILE
แค (แคแดง, แคขาว)
Sesbania grandiflora (L.) Poir. วงศ์ Fabaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ส่วนข้อมูลพฤกษศาสตร์ปัจจุบันของแคบ้านระบุว่าเป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กถึงกลาง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อยหลายคู่ ดอกขนาดใหญ่รูปดอกถั่ว ออกเป็นช่อ มีทั้งดอกสีขาวและสีแดงตามพันธุ์หรือรูปแบบที่ปลูก ผลเป็นฝักยาวเรียว ภายในมีเมล็ดหลายเมล็ด
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 แค
(แคแดง, แคขาว)
เปลือกต้น — รสฝาดจืด
สรรพคุณ: แก้ท้องร่วง คุมธาตุ แก้บิดมูกเลือด สมานแผลทั้งภายในและภายนอก
ใบ — รสจืดมัน
สรรพคุณ: แก้ไข้เปลี่ยนอากาศ (ไข้หัวลม) แก้ไข้หวัด
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
เปลือกต้น → รสฝาดจืด → ท้องร่วง–คุมธาตุ–บิดมูกเลือด–สมานแผล
เปลือกต้นเป็นส่วนที่ตำราระบุสรรพคุณเด่นทางระบบทางเดินอาหารและการสมานแผล โดยระบุว่าสมานได้ทั้งแผลภายในและภายนอก
ใบ → รสจืดมัน → ไข้เปลี่ยนอากาศ–ไข้หัวลม–ไข้หวัด
ใบมีรสจืดมัน ตามต้นฉบับระบุใช้แก้ไข้เปลี่ยนอากาศ หรือ “ไข้หัวลม” และแก้ไข้หวัด
จุดช่วยจำ:
“แค → เปลือกฝาดจืด เด่นท้อง–บิด–สมาน / ใบจืดมัน เด่นไข้หัวลม–หวัด”
คำว่า “คุมธาตุ” “บิดมูกเลือด” และ “ไข้หัวลม” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทยในต้นฉบับ จึงคงความหมายตามตำราไว้โดยไม่เทียบตรงกับการวินิจฉัยโรคในระบบการแพทย์ปัจจุบัน
🌿 ข้อมูลที่ต้นฉบับระบุเพิ่มเติมเกี่ยวกับ “แคป่า”
เปลือกต้นแคป่า — รสฝาด
สรรพคุณ: ต้มเอาน้ำชะล้างบาดแผล ให้แผลหายเร็ว
หมายเหตุ: “แคป่า” ในบรรทัดนี้ควรแยกจากแคบ้าน เนื่องจากชื่อดังกล่าวใช้กับพืชคนละชนิดในข้อมูลพฤกษศาสตร์ปัจจุบัน จึงไม่ควรรวมเป็นส่วนหนึ่งของ Sesbania grandiflora โดยอัตโนมัติ
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม
โดยเฉพาะอาการ บิดมูกเลือด ไข้ หรือบาดแผลที่มีการอักเสบ/ติดเชื้อ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ข้อมูลจากตำราแทนการรักษาที่เหมาะสม