🌿 เหงือกปลาหมอ

(ดอกขาว, ดอกสีฟ้า)

ใบ — รสร้อนเล็กน้อย

สรรพคุณ: ตำพอกรักษาโรคปวดบวมและแผลอักเสบ

ใบอ่อน — ต้นฉบับไม่ระบุรสยา

วิธีใช้ / สรรพคุณ: ต้มกับเปลือกต้นอบเชย รับประทานแก้ท้องขึ้นอืดเฟ้อ

ลูก — รสร้อน

สรรพคุณ: ขับโลหิตอย่างแรง แก้ฝีตานซาง

ราก — รสเฝื่อนเค็ม

สรรพคุณ: ต้มอาบแก้พิษไข้หัวผื่นคัน แก้โรคผิวหนังทุกชนิด

ต้น — ต้นฉบับไม่ระบุรสยาเฉพาะส่วน

สรรพคุณ / วิธีใช้: ต้นฉบับพิมพ์ว่า “มัดตำให้ละเอียด” พอกปิดแผลเรื้อรัง ถอนพิษ รับประทานแก้พิษฝีดาษ เป็นยาตัดรากฝี

หมายเหตุจากพิกัดไทย: คำว่า “มัดตำให้ละเอียด” ปรากฏเช่นนี้ในต้นฉบับ และความหมายของคำว่า “มัด” ในบริบทดังกล่าวยังไม่ชัดเจน จึงคงข้อความไว้ตามต้นฉบับโดยไม่แก้หรือเดาความหมายเพิ่มเติม

ใช้ทั้ง ๕ — รสร้อน

สรรพคุณ: แก้ไข้หัว แก้พิษฝี แก้พิษกาฬได้ดีมาก

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ใบ → ร้อนเล็กน้อย → ปวดบวม–แผลอักเสบ

ใช้ใบตำพอกภายนอก ตามต้นฉบับระบุสำหรับอาการปวดบวมและแผลอักเสบ

ใบอ่อน → ต้มกับเปลือกต้นอบเชย → ท้องขึ้น–อืดเฟ้อ

จุดสำคัญคือ ตำราไม่ได้ระบุให้ใช้ใบอ่อนเดี่ยว ๆ แต่ระบุให้ ต้มร่วมกับเปลือกต้นอบเชย

ลูก → รสร้อน → ขับโลหิตอย่างแรง–ฝีตานซาง

คำว่า “ขับโลหิตอย่างแรง” เป็นข้อความสำคัญจากต้นฉบับ และควรถือเป็นส่วนที่ต้องระมัดระวังในการนำไปใช้จริง

ราก → รสเฝื่อนเค็ม → ต้มอาบ → ไข้หัวผื่นคัน–โรคผิวหนัง

ต้นฉบับระบุวิธีใช้เป็น การต้มอาบ โดยตรง

ต้น → พอกแผล–ถอนพิษ / รับประทานแก้พิษฝีดาษ–ตัดรากฝี

ต้นฉบับระบุทั้งการใช้ภายนอกและการรับประทาน แต่เป็นองค์ความรู้ตามตำราเดิม ไม่ควรนำมาปฏิบัติเอง

ทั้ง ๕ → รสร้อน → ไข้หัว–พิษฝี–พิษกาฬ

จุดช่วยจำ:
“เหงือกปลาหมอ → ร้อนเป็นหลัก → ใบพอกบวม / ใบอ่อนแก้อืด / ลูกขับโลหิต / รากต้มอาบผิวหนัง / ทั้ง ๕ แก้พิษตามตำรา”

คำว่า “ไข้หัว” “ฝีตานซาง” “พิษฝี” “พิษกาฬ” “ฝีดาษ” และ “ตัดรากฝี” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทยในต้นฉบับ จึงคงข้อความไว้ตามตำรา และไม่ควรนำไปเทียบตรงกับชื่อโรคหรือการวินิจฉัยทางการแพทย์ปัจจุบัน

โดยเฉพาะ ฝีดาษ โรคผิวหนังรุนแรง แผลเรื้อรัง หรือการติดเชื้อ เป็นภาวะที่ควรได้รับการประเมินและรักษาทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ข้อมูลตำรานี้แทนการรักษา

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม