BOTANICAL PROFILE
เทียนเยาวพาณี
Trachyspermum ammi (L.) Sprague วงศ์ Apiaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับอธิบายสั้น ๆ ว่า “คล้ายผักชี แต่โตกว่า” ส่วนในทางพฤกษศาสตร์เป็นไม้ล้มลุกอายุปีเดียว สูงประมาณ 25–65 ซม. แตกกิ่งมาก ใบแบ่งละเอียดเป็นแฉกแคบ ดอกขนาดเล็กสีขาว ออกเป็นช่อซี่ร่มแบบพืชวงศ์ผักชี ผลขนาดเล็ก รูปไข่ค่อนข้างกลม มีกลิ่นหอมแรงเฉพาะตัว และเป็นส่วนที่ใช้เป็นเครื่องยา
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 เทียนเยาวพาณี
ตำราเภสัชกรรมไทยระบุว่า เทียนเยาวพาณี มีลักษณะ คล้ายผักชี แต่โตกว่า โดยใช้ เมล็ด เป็นยา
🟤 เมล็ด — รสหวานกลิ่นหอม
สรรพคุณ: กระจายเสมหะ กระจายลมที่ลั่นโครกครากอยู่ในท้อง แก้จุกเสียด แก้ลมปั่นป่วนอยู่รอบขอบสะดือ แก้คลื่นเหียน อาเจียน
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
จำง่าย ๆ ว่า
🟤 เมล็ด → รสหวานกลิ่นหอม → กระจายเสมหะ • กระจายลมในท้อง • จุกเสียด • ลมปั่นป่วนรอบสะดือ • คลื่นเหียน • อาเจียน
📌 คำว่า “ลมที่ลั่นโครกครากอยู่ในท้อง” เป็นถ้อยคำตามตำราแพทย์แผนไทย ใช้อธิบายอาการของลมในทางเดินอาหารที่มีเสียงหรือการเคลื่อนไหวผิดปกติตามแนวคิดดั้งเดิม ไม่ใช่ศัพท์วินิจฉัยโรคในการแพทย์ปัจจุบันโดยตรง
📌 คำว่า “ลมปั่นป่วนอยู่รอบขอบสะดือ” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ใช้อธิบายอาการของลมบริเวณท้องตามตำรา จึงควรตีความภายใต้บริบทของแพทย์แผนไทย
📌 สรรพคุณเกี่ยวกับ จุกเสียด คลื่นเหียน และอาเจียน เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้/ตำราแพทย์แผนไทย หากมีอาการรุนแรง อาเจียนต่อเนื่อง ปวดท้องมาก หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรได้รับการตรวจประเมินอย่างเหมาะสม
🔎 หมายเหตุเรื่องส่วนที่ใช้
ต้นฉบับระบุส่วนที่ใช้ว่า “เมล็ด” จึงคงคำดังกล่าวไว้ตามต้นฉบับ
ในทางเภสัชเวทสมัยใหม่ เครื่องยาเทียนเยาวพาณีระบุเป็น ผลแก่แห้ง ของ Trachyspermum ammi (L.) Sprague ความแตกต่างนี้เป็นเรื่องของการเรียกส่วนพืชในตำราดั้งเดิมกับการจำแนกทางพฤกษศาสตร์ ไม่ควรนำข้อมูลภายนอกมาเปลี่ยนข้อความจากต้นฉบับ
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม