BOTANICAL PROFILE
เทียนตาตั๊กแตน
Anethum graveolens L. วงศ์ Apiaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับเรียกว่า “ไม้ต้นเล็ก ๆ” แต่ในทางพฤกษศาสตร์เป็นพืชล้มลุกอายุ 1–2 ปี ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งและมีกลิ่นหอม สูงประมาณ 40–170 ซม. ใบแบ่งละเอียดเป็นริ้วฝอย ดอกขนาดเล็กสีเหลือง ออกเป็น ช่อซี่ร่ม ผลแก่แห้งรูปรี แบนด้านข้าง สีน้ำตาลอมเหลือง ลักษณะคล้าย ตาตั๊กแตน ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเครื่องยา
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 เทียนตาตั๊กแตน
ตำราเภสัชกรรมไทยระบุว่า เทียนตาตั๊กแตน เป็นไม้ต้นเล็ก ๆ โดยใช้ เมล็ด เป็นยา
🟤 เมล็ด — รสขมเผ็ดร้อนเล็กน้อย
สรรพคุณ: บำรุงธาตุ แก้เสมหะพิการ แก้กำเดา
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
จำง่าย ๆ ว่า
🟤 เมล็ด → รสขมเผ็ดร้อนเล็กน้อย → บำรุงธาตุ • เสมหะพิการ • กำเดา
📌 “บำรุงธาตุ” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการส่งเสริมหรือปรับการทำงานของธาตุตามทฤษฎีแพทย์แผนไทย มิได้หมายถึงการเสริมแร่ธาตุทางโภชนาการโดยตรง
📌 “เสมหะพิการ” หมายถึงความผิดปกติของเสมหะตามทฤษฎีธาตุและสมุฏฐานของแพทย์แผนไทย จึงไม่ควรนำไปเทียบตรงกับโรคระบบทางเดินหายใจชนิดใดชนิดหนึ่ง
📌 คำว่า “กำเดา” ในตำราแพทย์แผนไทยมีความหมายตามบริบทขององค์ความรู้ดั้งเดิม ไม่ควรตีความว่าหมายถึงเลือดกำเดาไหลเพียงอย่างเดียวในทุกกรณี
🔎 หมายเหตุเรื่องส่วนที่ใช้
ต้นฉบับระบุส่วนที่ใช้ว่า “เมล็ด” จึงคงคำดังกล่าวไว้ตามต้นฉบับ
ในทางเภสัชเวทสมัยใหม่ เครื่องยาเทียนตาตั๊กแตนระบุเป็น ผลแก่แห้ง ของ Anethum graveolens L. ความแตกต่างนี้เป็นเรื่องของการเรียกส่วนพืชในตำราดั้งเดิมกับการจำแนกทางพฤกษศาสตร์ ไม่ควรนำข้อมูลภายนอกมาเปลี่ยนข้อความต้นฉบับของฐานข้อมูลนี้
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม