BOTANICAL PROFILE
เขยตาย
Glycosmis pentaphylla (Retz.) DC. วงศ์ Rutaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ขยตายเป็นไม้พุ่มกึ่งไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง สูงประมาณ 3–6 เมตร ลำต้นแตกกิ่งต่ำ เปลือกเรียบสีน้ำตาลเทา ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อยหลายใบ ดอกขนาดเล็กสีขาวถึงขาวอมเหลือง ออกเป็นช่อตามซอกใบ ผลรูปกลมถึงรี เมื่อสุกมีสีชมพูถึงแดงและมีเนื้อฉ่ำน้ำ ลักษณะนี้สอดคล้องกับคำบรรยายในต้นฉบับที่ระบุว่าเป็น ไม้พุ่มขนาดเล็กถึงกลาง เนื้อแข็ง
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 เขยตาย
(ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ, เขยตายแม่ยายชักปก)
ราก — รสขื่นปร่า
สรรพคุณ: กระทุ้งพิษ แก้พิษฝีภายในและภายนอก ขับน้ำนม แก้พิษงู พิษแมลงกัดต่อย แก้ไข้กาฬ และแก้โรคผิวหนังพุพอง
ดอกและลูก — รสร้อนเมา
สรรพคุณ: ตำทารักษาโรคหิด
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
ราก → รสขื่นปร่า
เด่นตามต้นฉบับในกลุ่ม กระทุ้งพิษ แก้พิษฝี พิษงู พิษแมลงกัดต่อย และไข้กาฬ รวมถึงระบุใช้ในทางขับน้ำนมและโรคผิวหนังพุพอง
ดอกและลูก → รสร้อนเมา
เด่นตามตำราในทาง ตำทารักษาโรคหิด
จุดช่วยจำของเขยตายคือ
“รากเน้นพิษ–ฝี–งู / ดอกและลูกเน้นหิด”
คำว่า “กระทุ้งพิษ” “ไข้กาฬ” และ “พิษฝี” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ไม่ควรตีความตรงกับการวินิจฉัยโรคในเวชศาสตร์ปัจจุบัน
สรรพคุณเรื่อง พิษงู พิษแมลงกัดต่อย และไข้กาฬ เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทยเท่านั้น หากถูกงูหรือสัตว์มีพิษกัดต่อย ต้องได้รับการประเมินและรักษาทางการแพทย์ทันที ไม่ควรใช้สมุนไพรแทนการรักษาฉุกเฉิน
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม