🌿 1) ชื่อสมุนไพร

หมาก

🌳 2) รายละเอียดเพิ่มเติม

หมากเป็นพืชยืนต้นในจำพวกปาล์ม ลำต้นเดี่ยวตั้งตรง ไม่แตกกิ่ง มีรอยข้อจากกาบใบ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกขนาดใหญ่รวมกันบริเวณยอด ดอกออกเป็นช่อใต้คอยอด ผลออกเป็นทะลาย ผลรูปไข่ถึงค่อนข้างกลม เมื่ออ่อนสีเขียวและเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ส้ม หรือแดงเมื่อแก่ ภายในมีเมล็ดแข็ง

ตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ระบุว่าเป็น “ไม้ยืนต้นจำพวกปาล์ม” และส่วนที่ใช้ ได้แก่ ใบ ลูก ราก และทะลายหมาก

🔬 3) ชื่อวิทยาศาสตร์

ชื่อวิทยาศาสตร์:
Areca catechu L.

วงศ์: Arecaceae

🏷️ 4) ชื่ออื่น ๆ / ชื่อท้องถิ่น

• หมาก
• หมากสง
• Areca palm
• Areca nut palm
• Betel nut palm

📖 ข้อมูลสำหรับลงเว็บไซต์

🌿 หมาก

หมาก เป็นไม้ยืนต้นจำพวกปาล์ม ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ ใบ ลูก ราก และทะลายหมาก แต่ละส่วนมีรสยาและสรรพคุณแตกต่างกัน

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสเย็นเฝื่อน

✨ สรรพคุณ

• ต้มเอาน้ำอาบแก้คัน
• แก้เด็กออกไข้หัว
• รับประทานเพื่อลดความร้อนในร่างกาย
• แก้ไข้

🧪 วิธีใช้

ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุการใช้ 2 ลักษณะ คือ

• ต้มเอาน้ำอาบ สำหรับแก้คัน
• รับประทาน เพื่อลดความร้อนในร่างกายและแก้ไข้

🟠 ลูก

🌿 รสยา

รสฝาดจัด

✨ สรรพคุณ

• แก้ท้องร่วง
• แก้อาเจียน
• ขับเหงื่อ
• ฝนทาปากแก้ปากเปื่อย
• ใช้ให้สัตว์กินเพื่อขับพยาธิ

🧪 วิธีใช้

ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุว่า ฝนทาปาก สำหรับแก้ปากเปื่อย และระบุการใช้ในสัตว์เพื่อ ขับพยาธิ

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสฝาดเย็น

✨ สรรพคุณ

• แก้ร้อนใน
• แก้กระหายน้ำ

🌾 ทะลายหมาก

🌿 รสยา

รสเย็น

✨ สรรพคุณ

• แก้ไข้ตัวร้อน

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🍃 จำจาก “ใบ”

ใบ → เย็นเฝื่อน → คัน + ไข้หัว + ลดร้อน + แก้ไข้

🟠 จำจาก “ลูก”

ลูก → ฝาดจัด → ท้องร่วง + อาเจียน + ขับเหงื่อ + ปากเปื่อย + ขับพยาธิในสัตว์

🌱 จำจาก “ราก”

ราก → ฝาดเย็น → ร้อนใน + กระหายน้ำ

🌾 จำจาก “ทะลายหมาก”

ทะลาย → เย็น → ไข้ตัวร้อน

🧠 จุดจำง่าย

“หมาก ใบเย็นแก้คัน–ไข้ ลูกฝาดคุมท้อง รากเย็นแก้ร้อนใน ทะลายเย็นแก้ตัวร้อน”

จำแยกเป็น 4 ส่วน

ใบ → คันและไข้
ลูก → ทางท้องและปาก
ราก → ร้อนในกระหายน้ำ
ทะลาย → ไข้ตัวร้อน

📚 ศัพท์น่ารู้

รสเย็นเฝื่อน

เป็นการจำแนกรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย โดยมีคุณลักษณะของ รสเย็น ร่วมกับความเฝื่อนฝาดในปาก

ไข้หัว

เป็นชื่อกลุ่มอาการไข้ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย มีการจำแนกตามลักษณะอาการในคัมภีร์ ไม่ได้หมายถึงเพียงอาการปวดศีรษะร่วมกับไข้

ร้อนใน

ตามองค์ความรู้ดั้งเดิม หมายถึงกลุ่มอาการที่มีความรู้สึกร้อนภายใน ปากหรือคอแห้ง และอาจมีอาการกระหายน้ำร่วมด้วย

ทะลายหมาก

หมายถึงส่วนช่อที่รวมผลหมากหลายผลอยู่ด้วยกัน ตามแหล่งอ้างอิงหลักจัดเป็นส่วนของพืชที่ใช้เป็นยาแยกจากลูกหมาก

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม