ส้มจีน

🌿 ส้มจีน

ส้มจีน เป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นไม่ผลัดใบ ใบเป็นใบเดี่ยวสีเขียวเข้ม ดอกสีขาวมีกลิ่นหอม ผลค่อนข้างกลมแป้น เมื่อสุกเปลือกมีสีเหลืองถึงส้ม ภายในแบ่งเป็นกลีบและมีเนื้อฉ่ำน้ำ

เปลือกผลมีต่อมน้ำมันหอมระเหยจำนวนมาก จึงมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว และเป็นส่วนที่นำมาใช้เป็นเครื่องยาในตำรับยาไทยหลายตำรับ

ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา คือ เปลือกลูก

🍊 เปลือกลูก

🌿 รสยา

รสร้อนหอม

✨ สรรพคุณ

• แก้ลมวิงเวียน  
• แก้หน้ามืด  
• แก้ตาลาย  
• แก้ใจสั่น

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ส้มจีนเป็นสมุนไพรที่จำง่ายมาก เพราะตำรารายการนี้ใช้เพียง “เปลือกลูก” และสรรพคุณทั้งหมดเชื่อมโยงกับกลุ่มอาการลม

จำจาก

🍊 เปลือก → ร้อนหอม → ลม

แล้วแตกเป็นอาการ

💫 วิงเวียน  
🌫️ หน้ามืด  
👁️ ตาลาย  
❤️ ใจสั่น

🧠 จุดจำง่าย

“ส้มจีน เปลือกร้อนหอม — แก้ลม วิงเวียน หน้ามืด ตาลาย ใจสั่น”

อีกจุดที่ควรจำ คือ

“ผิวส้มจีน” เป็นหนึ่งในกลุ่มผิวส้มที่พบในตำรับยาหอมไทย โดยเฉพาะตำรับที่ใช้กับกลุ่มอาการลมและวิงเวียน

📚 ศัพท์น่ารู้

🔥 รสร้อนหอม

เป็นลักษณะรสยาที่มีความร้อนร่วมกับกลิ่นหอมของน้ำมันระเหย ตามหลักเภสัชกรรมไทยมักสัมพันธ์กับการกระจายลม แก้อาการแน่น วิงเวียน และความผิดปกติที่เกิดจากลมบางลักษณะ

💨 แก้ลม

คำว่า “ลม” ในแพทย์แผนไทยไม่ได้หมายถึงแก๊สในทางเดินอาหารเพียงอย่างเดียว แต่เป็นหนึ่งในธาตุและสมุฏฐานสำคัญของร่างกาย

ความผิดปกติของลมอาจแสดงออกเป็นอาการวิงเวียน หน้ามืด ตาลาย ใจสั่น แน่น จุกเสียด หรืออาการอื่นตามตำแหน่งและสมุฏฐาน

💫 วิงเวียน

หมายถึงความรู้สึกมึนงง โคลงเคลง หรือรู้สึกเหมือนจะเป็นลม ซึ่งอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ภาวะขาดน้ำ ความดันโลหิตผิดปกติ น้ำตาลในเลือดต่ำ โรคของหูชั้นใน หรือความผิดปกติของระบบหัวใจและหลอดเลือด

🌫️ หน้ามืด

หมายถึงความรู้สึกวูบ มองเห็นมืดลง หรือรู้สึกว่าจะหมดสติ โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนท่าทางอย่างรวดเร็ว

หากเกิดบ่อยหรือมีอาการหมดสติร่วมด้วย ควรตรวจหาสาเหตุ

👁️ ตาลาย

เป็นอาการที่รู้สึกมองเห็นพร่า มองภาพไม่ชัด หรือรู้สึกหมุนร่วมกับอาการวิงเวียนตามบริบทของตำรา

❤️ ใจสั่น

หมายถึงความรู้สึกว่าหัวใจเต้นแรง เต้นเร็ว หรือเต้นผิดจังหวะ

สรรพคุณ “แก้ใจสั่น” ในตำราเป็นข้อมูลตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ไม่ควรใช้เปลือกส้มจีนแทนการตรวจหาสาเหตุของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ

🍊 เปลือกลูก / ผิวส้ม

หมายถึงเปลือกด้านนอกของผลส้ม ซึ่งมีต่อมน้ำมันหอมระเหยอยู่จำนวนมาก

ในตำรับยาไทยมักใช้คำว่า “ผิวส้ม” เช่น ผิวส้มจีน ผิวส้มเขียวหวาน ผิวส้มโอ หรือผิวส้มซ่า โดยชนิดของส้มต้องแยกให้ถูกต้องตามตำรับ

⚠️ หมายเหตุด้านการจำแนก

ส้มจีนในรายการนี้ตรงกับ Citrus reticulata Blanco หรือ Mandarin orange

ชื่อสามัญของส้มในกลุ่ม Citrus มีความซับซ้อนและมีทั้งพันธุ์ปลูก ลูกผสม และชื่อพื้นบ้านจำนวนมาก ดังนั้นหากนำมาใช้เป็นวัตถุดิบเครื่องยาหรือทำฐานข้อมูลทางเภสัชเวท ควรยืนยันชนิดและแหล่งที่มาของผลให้ชัดเจน ไม่ควรเลือกจากคำว่า “ส้ม” เพียงอย่างเดียว

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย

ข้อมูลส่วนที่ใช้ รสยา และสรรพคุณยึดตามตำราต้นฉบับของฐานข้อมูล PikadThai ส่วนข้อมูลลักษณะพืชและชื่อวิทยาศาสตร์ใช้แหล่งอนุกรมวิธานและแหล่งวิชาการสมัยใหม่ประกอบ