ลิ้นงูเห่า หรือ ทองระอา

🌿 ลิ้นงูเห่า หรือ ทองระอา

ลิ้นงูเห่า หรือ ทองระอา เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก แตกกิ่งก้านมาก ตามข้อของลำต้นและบริเวณโคนก้านใบมีหนาม ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม ดอกออกเป็นช่อบริเวณปลายกิ่ง

พืชในรายการนี้รู้จักกันอีกชื่อว่า เสลดพังพอนตัวผู้

ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ ใบ และราก

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสเย็นเบื่อ

🧪 วิธีใช้ตามแหล่งอ้างอิงหลัก

ตำกับสุรา พอก

✨ สรรพคุณ

• แก้ปวดฝี  
• ถอนพิษ  
• แก้ปวดอักเสบ

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสเย็นเบื่อ

🧪 วิธีใช้ตามแหล่งอ้างอิงหลัก

ฝนกับสุรา ใช้ทา

✨ สรรพคุณ

• แก้พิษตะขาบ  
• แก้พิษแมลงป่อง  
• แก้พิษงู

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ลิ้นงูเห่าหรือทองระอา มีจุดจำสำคัญอยู่ที่ “ใบกับรากมีรสเหมือนกัน แต่ใช้ถอนพิษคนละกลุ่ม”

🍃 ใบ → เย็นเบื่อ → ตำกับสุราพอก → ฝี + พิษ + อักเสบ

🌱 ราก → เย็นเบื่อ → ฝนกับสุราทา → ตะขาบ + แมลงป่อง + งู

🧠 จุดจำง่าย

“ลิ้นงูเห่า เย็นเบื่อทั้งใบและราก — ใบพอกฝี รากทาพิษสัตว์”

จำแยกสั้น ๆ ได้ว่า

ใบ → พิษจากฝีและอักเสบ

ราก → พิษจากสัตว์

📚 ศัพท์น่ารู้

🌿 รสเย็นเบื่อ

เป็นการจำแนกรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ประกอบด้วยคุณลักษณะของรสเย็นร่วมกับรสเมาเบื่อ มักพบในตัวยาที่ใช้เกี่ยวกับพิษ อักเสบ หรือสัตว์มีพิษตามองค์ความรู้ดั้งเดิม

🩹 ปวดฝี

หมายถึงอาการปวดที่เกิดร่วมกับฝีหรือตุ่มอักเสบ ซึ่งอาจมีอาการบวม แดง ร้อน หรือมีหนองร่วมด้วย

☠️ ถอนพิษ

เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยลดหรือระงับอาการที่เกิดจากพิษตามลักษณะของโรคหรือสาเหตุที่กำหนดไว้ในตำรา

🍶 ตำกับสุรา

เป็นวิธีเตรียมยาภายนอกตามตำรา โดยนำเครื่องยามาตำร่วมกับสุราแล้วใช้พอกบริเวณที่ต้องการ ไม่ได้หมายความว่าสามารถประยุกต์ใช้กับทุกชนิดของแผลหรือพิษได้

🌱 ฝนกับสุรา

หมายถึงนำส่วนของเครื่องยามาฝนกับสุราให้ได้ตัวยาออกมา แล้วใช้ในลักษณะตามที่ตำรากำหนด สำหรับรายการนี้คือใช้ทาภายนอก

🐍 พิษงู

คำว่า “แก้พิษงู” เป็นสรรพคุณตามตำราเดิม ไม่ควรตีความว่ารากลิ้นงูเห่าสามารถใช้แทนเซรุ่มแก้พิษงูหรือการรักษาฉุกเฉินในปัจจุบันได้

⚠️ หมายเหตุด้านชื่อ

ชื่อ “ลิ้นงูเห่า” พบใช้เรียกพืชได้มากกว่าหนึ่งชนิดในเอกสารไทย แต่รายการในตำราฉบับนี้ระบุชื่อร่วมว่า “ทองระอา” และเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก จึงสอดคล้องกับเสลดพังพอนตัวผู้ หรือ Barleria lupulina Lindl. มากที่สุด

การระบุชนิดพืชเพื่อใช้ทางยาจริงจึงควรพิจารณาชื่ออื่น ลักษณะพืช และตัวอย่างพืชร่วมกัน ไม่ควรใช้ชื่อ “ลิ้นงูเห่า” เพียงชื่อเดียวในการจำแนก

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ