ลำโพง

🌿 ลำโพง

ลำโพง เป็นไม้ล้มลุกหรือไม้พุ่ม ลำต้นแตกกิ่ง ใบเป็นใบเดี่ยว ดอกขนาดใหญ่มีลักษณะเป็นรูปแตรหรือปากลำโพง ผลมีหนาม ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก

ลำโพงจัดเป็นสมุนไพรรสเมาเบื่อและเป็นพืชที่มีพิษ ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง

ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่กล่าวถึงในทางยา ได้แก่ ใบ ดอก เมล็ด น้ำมันจากเมล็ด และราก

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสเมา

✨ สรรพคุณ

• แก้ฝีพิษ  
• แก้ปวด  
• แก้บวม  
• แก้อักเสบ  
• แก้หอบหืด

🌸 ดอก

🌿 รสยา

รสเมาหวาน

✨ สรรพคุณ

• แก้หอบหืด

🌰 เมล็ด

🌿 รสยา

รสเมามัน

✨ สรรพคุณ

• แก้พิษไข้

🔥 การเตรียมตามแหล่งอ้างอิงหลัก

เมล็ดต้องผ่านการเตรียมก่อนใช้ โดยตำราเดิมกล่าวถึงการกำจัดน้ำมันออกจากเมล็ดก่อนนำไปประกอบยา

⚠️ อย่างไรก็ตาม กระบวนการตามตำราเดิมไม่ควรถูกนำไปใช้เป็นวิธีทำให้เมล็ดลำโพงปลอดภัยสำหรับการใช้เอง เนื่องจากเมล็ดมีสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

💧 น้ำมันจากเมล็ด

✨ สรรพคุณตามองค์ความรู้เดิม

• แก้กลาก  
• แก้เกลื้อน  
• แก้หิด  
• แก้เหา

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสเมาหวาน

✨ สรรพคุณ

• แก้ตานซาง  
• แก้พิษร้อน  
• แก้ปวด  
• แก้บวม  
• แก้อักเสบ

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ลำโพงเป็นสมุนไพรที่ควรจำ “สรรพคุณพร้อมกับพิษ” เสมอ เพราะทุกส่วนของพืชมีสารออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

แยกจำตามส่วนได้ว่า

🍃 ใบ → เมา → ฝีพิษ + ปวดบวมอักเสบ + หอบหืด

🌸 ดอก → เมาหวาน → หอบหืด

🌰 เมล็ด → เมามัน → พิษไข้

💧 น้ำมันเมล็ด → กลาก + เกลื้อน + หิด + เหา

🌱 ราก → เมาหวาน → ตานซาง + พิษร้อน + ปวดบวมอักเสบ

🧠 จุดจำง่าย

“ลำโพง เมาและมีพิษ — ใบแก้ฝี ดอกแก้หอบ เมล็ดแก้พิษไข้ รากแก้พิษร้อน”

และควรจำเพิ่มอีกประโยคว่า

“ลำโพงเป็นยาแรง ไม่ใช่สมุนไพรสำหรับใช้เอง”

📚 ศัพท์น่ารู้

🌿 รสเมา / รสเมาเบื่อ

เป็นการจำแนกรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ใช้กับตัวยาที่มีฤทธิ์ต่อระบบประสาทหรือมีความเป็นพิษ การพบสมุนไพรอยู่ในกลุ่มรสเมาเบื่อจึงเป็นสัญญาณว่าต้องระมัดระวังเรื่องชนิดพืช วิธีเตรียม และขนาดการใช้เป็นพิเศษ

🩹 ฝีพิษ

เป็นคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ใช้กล่าวถึงฝีที่มีลักษณะของพิษร่วมด้วย เช่น บวม แดง ร้อน ปวด หรือมีอาการผิดปกติอื่นตามลักษณะของโรค

👶 ตานซาง

เป็นกลุ่มอาการในเด็กตามคัมภีร์แพทย์แผนไทย มีการจำแนกตานและซางหลายชนิด ไม่ใช่ชื่อโรคจำเพาะในการแพทย์ปัจจุบัน

🔥 พิษร้อน

หมายถึงความผิดปกติที่มีลักษณะของพิษและความร้อนตามแนวคิดแพทย์แผนไทย ไม่ได้หมายถึงโรคติดเชื้อหรือภาวะอักเสบชนิดใดชนิดหนึ่งโดยตรง

🫁 หอบหืด

สรรพคุณแก้หอบหืดเป็นข้อมูลตามองค์ความรู้ดั้งเดิม แม้ลำโพงจะมีสารที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทอัตโนมัติ แต่ไม่ควรใช้ใบหรือดอกลำโพงแทนยารักษาโรคหืดในปัจจุบัน

☠️ สารพิษในลำโพง

ลำโพงมีสารกลุ่ม tropane alkaloids เช่น atropine, scopolamine และ hyoscyamine ซึ่งออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

หากได้รับพิษอาจเกิดอาการปากและคอแห้ง รูม่านตาขยาย ใจเต้นเร็ว กระสับกระส่าย สับสน ประสาทหลอน เพ้อ ชัก หมดสติ และในรายรุนแรงอาจเสียชีวิตได้

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย

ลำโพงเป็นพืชที่มีพิษและมีสารออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทอย่างชัดเจน ไม่ควรนำข้อมูลในตำราไปทดลองใช้หรือกำหนดขนาดยาเอง