ราชพฤกษ์

🌿 ราชพฤกษ์

ราชพฤกษ์ เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ดอกออกเป็นช่อห้อยยาวสีเหลืองสด ผลเป็นฝักยาว เมื่อแก่มีสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ภายในมีเนื้อสีดำเหนียวและเมล็ดเรียงเป็นช่อง

ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ กระพี้ ใบ ดอก เนื้อในฝัก และแก่น

🪵 กระพี้

🌿 รสยา

รสฝาดเมา

✨ สรรพคุณ

• แก้รำมะนาด  
• แก้ปวดฟัน

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสฝาดเมา

✨ สรรพคุณ

• ฆ่าเชื้อโรคผิวหนังทุกชนิด

🌼 ดอก

🌿 รสยา

รสฝาดเมา

✨ สรรพคุณ

• แก้ปวดแผลเรื้อรัง  
• แก้พุพอง

🫘 เนื้อในฝัก

🌿 รสยา

รสหวานเอียน

✨ สรรพคุณ

• ขับถ่ายอุจจาระ  
• ถ่ายเสมหะ

🪵 แก่น

🌿 รสยา

รสเมา

✨ สรรพคุณ

• ขับพยาธิไส้เดือน

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ราชพฤกษ์มีส่วนที่ใช้หลายส่วน แต่สามารถแยกจำตามระบบได้ค่อนข้างง่าย

🪵 กระพี้ → ฝาดเมา → ปากและฟัน

🍃 ใบ → ฝาดเมา → โรคผิวหนัง

🌼 ดอก → ฝาดเมา → แผลเรื้อรังและพุพอง

🫘 เนื้อในฝัก → หวานเอียน → การขับถ่ายและเสมหะ

🪵 แก่น → เมา → พยาธิไส้เดือน

🧠 จุดจำง่าย

“ราชพฤกษ์ กระพี้เด่นปาก–ฟัน ใบ–ดอกเด่นผิวและแผล เนื้อฝักช่วยถ่าย แก่นขับพยาธิ”

จำเป็น 4 กลุ่มได้ว่า

ปาก–ฟัน → กระพี้

ผิว–แผล → ใบ + ดอก

การถ่าย–เสมหะ → เนื้อในฝัก

พยาธิ → แก่น

📚 ศัพท์น่ารู้

🦷 รำมะนาด

เป็นคำเรียกโรคหรืออาการผิดปกติบริเวณเหงือกและปริทันต์ตามศัพท์ดั้งเดิม มักสัมพันธ์กับอาการเหงือกบวม เลือดออก มีกลิ่นปาก หรือฟันโยก ในปัจจุบันควรได้รับการตรวจจากทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แน่นอน

🧴 พุพอง

หมายถึงภาวะที่ผิวหนังเกิดตุ่มน้ำ ตุ่มพอง หรือแผลพอง ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อ การแพ้ การระคายเคือง หรือสาเหตุอื่น สรรพคุณในที่นี้เป็นข้อมูลตามองค์ความรู้ดั้งเดิม

🫘 เนื้อในฝัก

หมายถึงเนื้อสีเข้มที่อยู่ภายในฝักราชพฤกษ์และหุ้มบริเวณเมล็ด เป็นส่วนที่มีการใช้เป็นเครื่องยา โดยมีสรรพคุณเด่นด้านการระบาย

🚽 ขับถ่ายอุจจาระ

หมายถึงช่วยให้มีการระบายอุจจาระออกได้สะดวกขึ้น เนื้อในฝักราชพฤกษ์จึงจัดอยู่ในกลุ่มเครื่องยาที่ใช้ในด้านการระบายตามองค์ความรู้ดั้งเดิม

🫁 ถ่ายเสมหะ

เป็นคำตามหลักแพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยระบายเสมหะหรือสิ่งคั่งค้างที่จัดอยู่ในสมุฏฐานเสมหะออกจากร่างกาย ไม่ได้หมายถึงเพียงการขับเสมหะจากทางเดินหายใจอย่างเดียว

🪱 พยาธิไส้เดือน

หมายถึงพยาธิตัวกลมที่อาศัยในทางเดินอาหาร สรรพคุณของแก่นที่ระบุว่า “ขับพยาธิไส้เดือน” เป็นข้อมูลตามตำราเดิม ไม่ควรใช้แทนยาถ่ายพยาธิมาตรฐานโดยไม่ทราบวิธีเตรียมและขนาดใช้

⚠️ ข้อควรระวัง / ข้อห้ามใช้

แหล่งอ้างอิงหลักไม่ได้ระบุขนาด วิธีเตรียม หรือข้อห้ามใช้เฉพาะ

เนื้อในฝักมีฤทธิ์เกี่ยวข้องกับการระบาย หากใช้มากเกินไปอาจทำให้ถ่ายมาก ปวดบิด หรือเกิดภาวะขาดน้ำได้ จึงไม่ควรกำหนดขนาดรับประทานเอง

การใช้ใบหรือดอกกับโรคผิวหนังและแผลเรื้อรังควรระมัดระวัง โดยเฉพาะแผลติดเชื้อ แผลลึก แผลเบาหวาน หรือแผลที่ไม่หายเป็นเวลานาน ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุและดูแลอย่างเหมาะสม

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ