ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

BOTANICAL PROFILE

รงทอง

ชื่อวิทยาศาสตร์ที่สอดคล้องกับเครื่องยา “รงทอง” ในตำรานี้มากที่สุด: Garcinia hanburyi Hook.f. วงศ์: Clusiaceae

กลับไปดูสมุนไพรทั้งหมด
ภาพหลักของ รงทอง · แสดงเต็มภาพ

OVERVIEW

รายละเอียดเบื้องต้น

รงทองเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา คือ ยางจากต้น โดยก่อนนำมาใช้ต้องผ่านกระบวนการ ฆ่าฤทธิ์ ก่อน เนื่องจากยางรงทองมีฤทธิ์ถ่ายรุนแรง ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของรงทองที่สัมพันธ์กับเครื่องยาชนิดนี้ เป็นไม้ต้นที่ทุกส่วนมียางสีเหลือง ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม ดอกสีเหลือง ผลค่อนข้างกลมถึงรี และยางสีเหลืองเมื่อแห้งจะให้เครื่องยาที่รู้จักในชื่อ gamboge

MAIN PROPERTIES

สรรพคุณและรายละเอียด

🌿 รงทอง

รงทอง เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก คือ ยางจากต้น

เนื่องจากยางรงทองมีฤทธิ์แรง ตำราจึงระบุไว้ชัดเจนว่าเป็น “ยางที่ฆ่าฤทธิ์แล้ว” ก่อนนำมาใช้

💧 ยาง

🌿 รสยา

รสเฝื่อนเบื่อ

✨ สรรพคุณ

• ถ่ายอย่างแรง  
• ถ่ายลม  
• ถ่ายน้ำเหลืองเสีย  
• ถ่ายเสมหะ  
• ถ่ายโลหิต

🧴 วิธีใช้ภายนอกตามแหล่งอ้างอิงหลัก

• ฝนกับหัวกะทิสด ทาแผลพุพอง  
• แก้ปวด  
• ให้ก้อนออกดี

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

จุดสำคัญที่สุดของรงทอง คือ ต้องจำคู่กันระหว่าง “ฤทธิ์ถ่ายแรง” และ “ต้องฆ่าฤทธิ์ก่อนใช้”

จำจาก

ยาง → ฆ่าฤทธิ์แล้ว → เฝื่อนเบื่อ → ถ่ายอย่างแรง

กลุ่มสรรพคุณด้านการถ่าย สามารถจำเป็นชุดได้ว่า

ลม → น้ำเหลืองเสีย → เสมหะ → โลหิต

ส่วนการใช้ภายนอก ให้จำว่า

หัวกะทิสด + ยางรงทอง → แผลพุพอง + แก้ปวด

🧠 จุดจำง่าย

“รงทอง ยางเฝื่อนเบื่อ ต้องฆ่าฤทธิ์ — ถ่ายแรง ถ่ายลม น้ำเหลือง เสมหะ โลหิต”

📚 ศัพท์น่ารู้

🔥 ฆ่าฤทธิ์

เป็นกระบวนการเตรียมเครื่องยาที่มีฤทธิ์แรงหรือมีพิษ เพื่อลดความรุนแรงหรือความเป็นพิษก่อนนำไปประกอบยา

ในทางเภสัชกรรมไทย กระบวนการลักษณะนี้เป็นส่วนสำคัญของการเตรียมตัวยา ไม่ควรนำวัตถุดิบดิบมาใช้แทนเครื่องยาที่ผ่านการเตรียมแล้ว

🌿 รสเฝื่อนเบื่อ

เป็นการจำแนกรสยาที่มีลักษณะเฝื่อนร่วมกับกลุ่มรสเมาเบื่อ สะท้อนว่าเครื่องยามีฤทธิ์ค่อนข้างแรงและต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง

🚽 ถ่ายอย่างแรง

หมายถึงฤทธิ์ระบายที่รุนแรงกว่ายาระบายทั่วไป สามารถทำให้มีการถ่ายอุจจาระมาก ปวดบิด หรือสูญเสียน้ำและเกลือแร่ได้หากใช้ไม่เหมาะสม

💨 ถ่ายลม

เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยระบายลมหรือสิ่งคั่งค้างที่สัมพันธ์กับลมออกจากร่างกายตามแนวคิดดั้งเดิม

💧 ถ่ายน้ำเหลืองเสีย

หมายถึงการระบายสิ่งที่จัดอยู่ในกลุ่มน้ำเหลืองเสียตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ไม่ได้หมายถึงระบบน้ำเหลืองตามกายวิภาคศาสตร์สมัยใหม่โดยตรง

🫁 ถ่ายเสมหะ

เป็นการใช้ยาเพื่อระบายเสมหะหรือสิ่งคั่งค้างที่จัดอยู่ในสมุฏฐานเสมหะตามแนวคิดแพทย์แผนไทย

🩸 ถ่ายโลหิต

เป็นศัพท์การใช้ยาตามตำรา หมายถึงการระบายความผิดปกติที่สัมพันธ์กับโลหิตตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ไม่ควรนำไปตีความเป็นการทำให้เลือดออกหรือใช้รักษาโรคเลือดด้วยตนเอง

🥥 หัวกะทิสด

หมายถึงกะทิส่วนที่มีความเข้มข้นและไขมันสูงจากการคั้นมะพร้าว โดยตำราระบุให้นำมาใช้ร่วมกับรงทองในลักษณะยาภายนอก

 

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะรงทองซึ่งเป็นเครื่องยาที่มีฤทธิ์แรง ต้องผ่านกระบวนการเตรียมและกำหนดขนาดอย่างเหมาะสม ไม่ควรนำไปทดลองใช้หรือปรุงยาเอง