BOTANICAL PROFILE
ยี่โถไทย
ชื่อวิทยาศาสตร์: Nerium oleander L. วงศ์: Apocynaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ยี่โถไทยเป็นไม้พุ่มหรือไม้ยืนต้นขนาดย่อม มีกิ่งแตกเป็นพุ่ม ทุกส่วนมีน้ำยางสีขาว ใบเป็นใบเดี่ยว รูปแคบยาวถึงรูปขอบขนาน แผ่นใบค่อนข้างหนา ดอกออกเป็นช่อบริเวณปลายกิ่ง มีทั้งสีแดง ชมพู ขาว และสีอื่นตามพันธุ์ โดยยี่โถที่ใช้ชื่อ “ยี่โถไทย” ในเอกสารไทยสัมพันธ์กับพืชสกุล Nerium ซึ่งเป็นพืชที่มีพิษต่อหัวใจ เภสัชศาสตร์ มหิดล ตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดย่อม และกล่าวถึง 2 กลุ่มส่วนที่ใช้ ได้แก่ ใบและดอก กับ เปลือกราก
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 ยี่โถไทย
ยี่โถไทย เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อม ใบรูปแคบยาว แผ่นใบค่อนข้างหนา ดอกออกเป็นช่อและมีหลายสี ตามแหล่งอ้างอิงหลักกล่าวถึงการใช้ ใบและดอก รวมถึงเปลือกราก โดยต้องระมัดระวังอย่างยิ่ง เนื่องจากพืชชนิดนี้มีพิษต่อหัวใจ
🍃🌸 ใบและดอก
🌿 รสยา
รสหอมเย็น
✨ สรรพคุณ
• บำรุงหัวใจ
• ขับชีพจร
🌳 เปลือกราก
🌿 รสยา
รสเมา
☠️ สรรพคุณและพิษ
• เป็นพิษต่อหัวใจ
• ทำให้เสียชีวิตได้
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
ยี่โถไทยมีจุดจำสำคัญ คือ ส่วนต่าง ๆ ของพืชมีบทบาทแตกต่างกันอย่างชัดเจน
ใบและดอก → หอมเย็น → บำรุงหัวใจ + ขับชีพจร
เปลือกราก → เมา → เป็นพิษต่อหัวใจ + อันตรายถึงชีวิต
🧠 จุดจำง่าย
“ยี่โถไทย ใบ–ดอกหอมเย็นบำรุงหัวใจ แต่เปลือกรากรสเมาเป็นพิษถึงชีวิต”
จึงต้องจำพร้อมกันทั้ง “สรรพคุณ” และ “ความเป็นพิษ” ไม่ควรจำเพียงว่าพืชชนิดนี้เป็นยาบำรุงหัวใจ
📚 ศัพท์น่ารู้
❤️ บำรุงหัวใจ
ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงคุณสมบัติของตัวยาที่ใช้ส่งเสริมการทำงานหรือกำลังของหัวใจตามแนวคิดดั้งเดิม ไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้รักษาโรคหัวใจในปัจจุบันได้
💓 ขับชีพจร
เป็นถ้อยคำตามตำราแพทย์แผนไทยที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมหรือกระตุ้นการเดินของชีพจรตามองค์ความรู้เดิม ไม่ควรตีความเป็นการปรับอัตราการเต้นของหัวใจด้วยตนเอง
🌿 รสหอมเย็น
เป็นรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ประกอบด้วยคุณลักษณะของความหอมและความเย็น ซึ่งพบในตัวยากลุ่มที่สัมพันธ์กับการบำรุงหัวใจและแก้ลมบางประเภท
☠️ รสเมา
เป็นการจำแนกรสยาของเครื่องยาที่มีฤทธิ์แรงหรือมีความเป็นพิษบางประการ การพบคำว่า “รสเมา” จึงเป็นจุดที่ต้องเพิ่มความระมัดระวังในการใช้
❤️🩹 พิษต่อหัวใจ
ยี่โถมีสารในกลุ่ม cardiac glycosides ซึ่งสามารถรบกวนการนำไฟฟ้าและจังหวะการเต้นของหัวใจได้ หากได้รับพิษอาจเกิดคลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ ชีพจรผิดปกติ ความดันโลหิตผิดปกติ หัวใจเต้นผิดจังหวะ และอาจรุนแรงถึงเสียชีวิต
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะยี่โถไทยซึ่งเป็นพืชที่มีพิษต่อหัวใจ ไม่ควรนำไปทดลองใช้หรือปรุงยาเอง