🌿 มังตาล

มังตาล เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ส่วนที่ใช้ตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ เปลือกต้นและลูก, ดอกแห้ง, ต้นและกิ่งก้านอ่อน โดยทุกส่วนที่ระบุมี รสเมาเบื่อ จึงเป็นสมุนไพรที่ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง

🌳🍂 เปลือกต้น และลูก

🌿 รสยา

รสเมาเบื่อ

✨ สรรพคุณ

• รบกวนเส้นประสาทและผิวหนัง
• ทำให้คัน
• ใช้เบื่อปลา

ข้อมูลส่วนนี้สะท้อนถึง ความเป็นพิษและฤทธิ์ระคายเคืองของพืช มากกว่าจะเป็นการใช้รักษาโรคทั่วไป จึงไม่ควรนำไปทดลองใช้ด้วยตนเอง

🌼 ดอกแห้ง

🌿 รสยา

รสเมาเบื่อ

✨ สรรพคุณ

• แช่น้ำหรือชงแทนใบชา รับประทานแก้ขัดเบา
• แก้ชัก
• แก้ลมบ้าหมู
• ผสมกับน้ำมันทาแผลฝีดาษ

🧪 วิธีใช้ตามแหล่งอ้างอิงหลัก

แช่น้ำหรือชงแทนใบชา สำหรับรับประทานตามองค์ความรู้เดิม และระบุการ ผสมกับน้ำมันใช้ทาแผลฝีดาษ

สรรพคุณเกี่ยวกับ อาการชัก ลมบ้าหมู และฝีดาษ เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำไปใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาทางการแพทย์

🌿 ต้น และกิ่งก้านอ่อน

🌿 รสยา

รสเมาเบื่อ

✨ สรรพคุณ

• แก้คลื่นเหียนอาเจียน
• หยอดหู
• แก้ปวด

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🌳🍂 จำจาก “เปลือก–ลูก”

เปลือกต้น–ลูก → เมาเบื่อ → ระคายประสาท–ผิวหนัง → คัน → เบื่อปลา

🌼 จำจาก “ดอกแห้ง”

ดอกแห้ง → เมาเบื่อ → ขัดเบา + ชัก + ลมบ้าหมู + ฝีดาษ

🌿 จำจาก “ต้น–กิ่งอ่อน”

ต้น–กิ่งอ่อน → เมาเบื่อ → คลื่นเหียนอาเจียน + หยอดหู + แก้ปวด

🧠 จุดจำง่าย

“มังตาล ทุกส่วนเมาเบื่อ — เปลือกผลคัน ดอกเด่นขัดเบา–ชัก กิ่งอ่อนเด่นคลื่นเหียน–ปวด”

จุดสำคัญที่สุดในการจำคือ

มังตาล = รสเมาเบื่อทุกส่วนที่ระบุ

📚 ศัพท์น่ารู้

รสเมาเบื่อ

เป็นรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ใช้กับเครื่องยาที่มีฤทธิ์แรงหรือมีความเป็นพิษ การใช้ต้องพิจารณาชนิดยา วิธีเตรียม และขนาดอย่างเคร่งครัด ไม่ควรทดลองรับประทานเอง

ขัดเบา

เป็นคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงอาการ ปัสสาวะติดขัด ปัสสาวะไม่สะดวก หรือออกทีละน้อย ซึ่งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ

ลมบ้าหมู

เป็นคำดั้งเดิมที่ใช้กล่าวถึงกลุ่มอาการชักหรือหมดสติเป็นพัก ๆ ในปัจจุบันอาการชักจำเป็นต้องได้รับการประเมินหาสาเหตุ และไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยากันชักเพื่อใช้สมุนไพรแทน

ฝีดาษ

เป็นโรคติดเชื้อรุนแรงที่ในอดีตมีการระบาดและปรากฏในตำรายาไทยหลายแห่ง ข้อความการใช้มังตาลทาแผลฝีดาษเป็น องค์ความรู้ตามบริบทของตำราเดิม

เบื่อปลา

หมายถึงการใช้สารหรือพืชที่มีฤทธิ์เป็นพิษทำให้ปลาเมาหรือหมดแรง เป็นข้อบ่งชี้ว่าพืชนั้นมี ฤทธิ์ทางชีวภาพและความเป็นพิษสูง ไม่ใช่คำแนะนำให้นำไปใช้ในแหล่งน้ำ

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม