BOTANICAL PROFILE
มะไฟเดือนห้า
Excoecaria oppositifolia Griff. วงศ์: Euphorbiaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
มะไฟเดือนห้าตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ระบุว่าเป็น ไม้พุ่มขนาดกลางถึงใหญ่ ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ ต้น ราก และใบ ชื่อ “มะไฟเดือนห้า” มีความกำกวม เพราะในแหล่งพฤกษศาสตร์บางแห่งใช้เป็นชื่อพื้นเมืองของ Scoparia dulcis L. ซึ่งเป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก แต่เมื่อพิจารณาร่วมกับลักษณะ ไม้พุ่มขนาดกลางถึงใหญ่ และสรรพคุณต้น–ราก–ใบที่ตรงกับแหล่งอ้างอิงหลัก พบว่าสอดคล้องกับ มะไฟเดือนห้า หรือ ตังตาบอด (Excoecaria oppositifolia Griff.) มากกว่า โดยราชบัณฑิตยสถานก็ใช้ชื่อ “มะไฟเดือนห้า” กับพืชชนิดนี้เช่นกัน
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 มะไฟเดือนห้า
มะไฟเดือนห้า เป็นไม้พุ่มขนาดกลางถึงใหญ่ ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ ต้น ราก และใบ
🌳 ต้น
🌿 รสยา
รสเผ็ดร้อน
✨ สรรพคุณ
- บำรุงธาตุ
🌱 ราก
🌿 รสยา
รสร้อนเมา
✨ สรรพคุณ
- แก้โรคเรื้อน
- ฆ่าพยาธิโรคเรื้อน
- ขับไส้เดือน
- ขับโลหิต
- ระดูให้ตก
สรรพคุณเกี่ยวกับ โรคเรื้อนและการขับโลหิตระดู เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาทางการแพทย์
🍃 ใบ
🌿 รสยา
รสร้อน
✨ สรรพคุณ
- แก้ฟกช้ำ
- แก้พลัดตกหกล้มจนตับปอดพิการ
- แก้ไข้ตัวเย็น
- แก้หมดสติ
- เจริญธาตุ
- แก้พิษฝี
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
🌳 จำจาก “ต้น”
ต้น → เผ็ดร้อน → บำรุงธาตุ
🌱 จำจาก “ราก”
ราก → ร้อนเมา → โรคเรื้อน พยาธิ ไส้เดือน โลหิต ระดู
🍃 จำจาก “ใบ”
ใบ → ร้อน → ฟกช้ำ หกล้ม ไข้ตัวเย็น หมดสติ เจริญธาตุ พิษฝี
🧠 จุดจำง่าย
“มะไฟเดือนห้า ต้นร้อนบำรุงธาตุ — รากร้อนเมาขับพยาธิ — ใบร้อนเด่นฟกช้ำและพิษฝี”
จำเป็น 3 ส่วนง่าย ๆ ว่า
ต้น → ธาตุ
ราก → พยาธิและโลหิต
ใบ → ฟกช้ำและพิษ
📚 ศัพท์น่ารู้
รสร้อนเมา
เป็นการจำแนกรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย หมายถึงตัวยาที่มีคุณสมบัติทั้งในกลุ่ม รสร้อน และ รสเมาเบื่อ การใช้จริงต้องระมัดระวังชนิดยา ปริมาณ และวิธีเตรียม
เจริญธาตุ
ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยส่งเสริมการทำงานของธาตุ โดยเฉพาะระบบที่สัมพันธ์กับการย่อยอาหารและกำลังของร่างกายให้ทำงานดีขึ้น
ตับปอดพิการ
เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะที่การทำหน้าที่ของตับหรือปอดผิดปกติตามแนวคิดของการแพทย์ไทย มิได้หมายถึงการวินิจฉัยโรคตับหรือโรคปอดชนิดใดชนิดหนึ่งในปัจจุบัน
พิษฝี
หมายถึงภาวะพิษหรืออาการผิดปกติที่สัมพันธ์กับฝี เช่น บวม แดง ร้อน ปวด หรือมีหนอง ตามบริบทขององค์ความรู้แพทย์แผนไทย
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม