🌿 มะเกลือ

มะเกลือเป็น ไม้ยืนต้นขนาดกลาง โดยใช้ ผล และ ราก เป็นยา ทั้งสองส่วนมีรสในกลุ่ม เมาเบื่อ และต้องใช้ด้วยความระมัดระวังสูง

🍈 ผล

🌿 รสยา

รสเบื่อเมา

✨ สรรพคุณ

• ขับพยาธิตัวตืด
• ขับพยาธิไส้เดือน

🧪 วิธีใช้ตามข้อมูลเดิม

ตำคั้นเอาน้ำประมาณ 2 ช้อนโต๊ะ ผสมหัวกะทิหรือนมสด รับประทานเพื่อขับพยาธิตัวตืดและพยาธิไส้เดือน

วิธีดังกล่าวเป็นวิธีใช้ตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำปริมาณดังกล่าวไปใช้เป็นคำแนะนำสำหรับการรับประทานด้วยตนเอง เนื่องจากผลมะเกลือมีสารออกฤทธิ์และอาจเกิดพิษได้หากใช้ไม่ถูกต้อง

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสเมาเบื่อ

✨ สรรพคุณ

• แก้อาเจียน
• แก้ลม

🧪 วิธีใช้ตามข้อมูลเดิม

ฝนกับน้ำซาวข้าว ใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิมเพื่อ แก้อาเจียนและแก้ลม โดยรายการจากตำราชุดเดียวกันบันทึกรากไว้ด้วยรสและวิธีใช้ดังกล่าว 

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🍈 จำจาก “ผล”

รสเบื่อเมา → พยาธิตัวตืด • พยาธิไส้เดือน

🌱 จำจาก “ราก”

รสเมาเบื่อ → ฝนน้ำซาวข้าว → แก้อาเจียน • แก้ลม

จุดจำง่ายของมะเกลือคือ

“ผลไล่พยาธิ — รากแก้ลมอาเจียน”

หรือจำเป็นคู่สั้น ๆ

ผล = พยาธิ
ราก = ลม + อาเจียน

📚 ศัพท์น่ารู้

รสเมาเบื่อ / เบื่อเมา

เป็นรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทยที่บ่งถึงตัวยาที่มีฤทธิ์ค่อนข้างแรงและอาจก่อพิษได้ จึงเป็นกลุ่มยาที่ต้องใช้ ด้วยความระมัดระวังและภายใต้ความรู้เรื่องชนิดพืช ปริมาณ และวิธีเตรียม

แก้ลม

เป็นคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการบรรเทาความผิดปกติที่สัมพันธ์กับ ธาตุลม ซึ่งอาจมีอาการหลายลักษณะตามบริบทของตำรา ไม่ได้หมายถึงโรคใดโรคหนึ่งในการแพทย์ปัจจุบัน

⚠️ ข้อควรระวัง / ข้อห้ามใช้

มะเกลือเป็นสมุนไพรที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ

ผลที่ใช้ในองค์ความรู้ดั้งเดิมคือ ผลสดที่ยังมีสีเขียว โดยเอกสารสมุนไพรระบุว่า ผลแก่ที่เปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือผลที่มีสีดำไม่ควรใช้ และข้อมูลทางพฤกษศาสตร์สมัยใหม่ก็ระบุว่ารากและผลดิบใช้เป็นยาถ่ายพยาธิแต่ ควรใช้ด้วยความระมัดระวังเนื่องจากมีพิษ 

ไม่ควรเก็บผลมะเกลือมาคั้นรับประทานเพื่อถ่ายพยาธิเอง เนื่องจาก ชนิดของผล ความแก่ การเปลี่ยนสี ปริมาณ และวิธีเตรียม มีผลต่อความปลอดภัย และการใช้ผิดวิธีอาจทำให้เกิดพิษได้

หากสงสัยว่ามีพยาธิในลำไส้ ปัจจุบันควรตรวจวินิจฉัยและเลือกยาถ่ายพยาธิที่เหมาะสมตามชนิดของพยาธิและคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม