BOTANICAL PROFILE
มะหาด
Artocarpus lacucha Buch.-Ham. วงศ์: Moraceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
มะหาดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ อยู่ในวงศ์เดียวกับขนุน ลำต้นมีเปลือกสีน้ำตาล ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปรีถึงรูปขอบขนาน เนื้อใบค่อนข้างหนา ดอกออกเป็นช่อ ผลเป็นผลรวมค่อนข้างกลม เมื่อสุกมีสีเหลืองถึงเหลืองอมส้ม ตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ และมีการใช้ แก่น เป็นยา รวมถึงนำ ฟองที่ได้จากการต้มเคี่ยวเปลือกต้น มาเตรียมเป็นเครื่องยาที่เรียกว่า ปวกหาด
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 มะหาด
มะหาด เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก คือ แก่น และมีการนำ ฟองจากการต้มเคี่ยวเปลือกต้น มาเตรียมเป็นเครื่องยาที่เรียกว่า ปวกหาด
🪵 แก่น
🌿 รสยา
รสร้อน
✨ สรรพคุณ
- แก้ลม
- แก้กระษัย
- ละลายเลือด
- แก้เส้นเอ็นพิการ
🟡 ปวกหาด
🧪 วิธีเตรียม
ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุว่า ฟองที่ได้จากการต้มเคี่ยวเปลือกต้น มีลักษณะคล้ายจาวมะพร้าว ให้นำมาห่อผ้า บีบน้ำให้แห้ง แล้วนำไปย่างหรือคั่วให้เหลือง เรียกว่า “ปวกหาด”
🌿 รสยา
รสเมาเบื่อ
✨ สรรพคุณ
- ขับพยาธิไส้เดือน
- ขับพยาธิเส้นด้าย
- ขับพยาธิตัวตืด
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
🪵 จำจาก “แก่น”
แก่น → ร้อน → ลม กระษัย เลือด เส้นเอ็น
🟡 จำจาก “ปวกหาด”
ปวกหาด → เมาเบื่อ → พยาธิไส้เดือน เส้นด้าย ตัวตืด
🧠 จุดจำง่าย
“มะหาด แก่นร้อนแก้ลม–กระษัย ปวกหาดเมาเบื่อขับพยาธิ”
จำแยกเป็น 2 กลุ่มง่าย ๆ
แก่น → ลม + กระษัย + เลือด + เส้นเอ็น
ปวกหาด → พยาธิ 3 กลุ่ม
📚 ศัพท์น่ารู้
กระษัย
เป็นคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ใช้เรียกกลุ่มอาการเรื้อรังที่สัมพันธ์กับความเสื่อม ความอ่อนเพลีย หรือความผิดปกติของธาตุและระบบต่าง ๆ มิได้หมายถึงโรคใดโรคหนึ่งโดยตรง
ละลายเลือด
เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย ใช้กล่าวถึงการแก้ภาวะโลหิตคั่งหรือโลหิตที่ผิดปกติตามแนวคิดยาไทย ไม่ควรตีความว่าเท่ากับยาละลายลิ่มเลือดในการแพทย์ปัจจุบัน
เส้นเอ็นพิการ
ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะที่เส้นหรือเอ็นทำหน้าที่ผิดปกติ อาจสัมพันธ์กับอาการปวด ตึง แข็ง หรือการเคลื่อนไหวผิดปกติ
ปวกหาด
เป็นเครื่องยาที่เตรียมจาก ฟองซึ่งเกิดจากการต้มเคี่ยวเปลือกต้นมะหาด แล้วนำมาบีบน้ำให้แห้ง ก่อนย่างหรือคั่วให้เหลือง ตามวิธีที่แหล่งอ้างอิงหลักระบุ
รสเมาเบื่อ
เป็นรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ใช้กับตัวยาที่มีคุณสมบัติในกลุ่มเมาเบื่อ ซึ่งมักต้องระมัดระวังเรื่องชนิดยา ปริมาณ และวิธีใช้เป็นพิเศษ
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม