BOTANICAL PROFILE
มะหวด
Lepisanthes rubiginosa (Roxb.) Leenh. วงศ์: Sapindaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
มะหวดเป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง แตกกิ่งก้านเป็นพุ่ม ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก มีใบย่อยเรียงเป็นคู่ ดอกขนาดเล็กออกเป็นช่อ ผลค่อนข้างกลมหรือรูปไข่ เมื่ออ่อนสีเขียวและเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ส้ม หรือแดงเมื่อแก่ ตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดย่อม และเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “สีหวด” ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ ราก และเมล็ด
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 มะหวด
มะหวด เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อม ตามแหล่งอ้างอิงหลักเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “สีหวด” ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ ราก และเมล็ด
🌱 ราก
🌿 รสยา
รสเย็น
✨ สรรพคุณ
- แก้พิษร้อน
- แก้วัณโรค
สรรพคุณ “แก้วัณโรค” เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำไปใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาวัณโรคด้วยการแพทย์ปัจจุบัน
🌰 เมล็ด
🌿 รสยา
รสฝาด
✨ สรรพคุณ
- แก้ไอกรน
- แก้ไข้ทราง
สรรพคุณเกี่ยวกับ ไอกรนและไข้ทราง เป็นข้อความตามองค์ความรู้ในแหล่งอ้างอิงหลัก โดยเฉพาะไอกรนซึ่งเป็นโรคติดเชื้อที่จำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
🌱 จำจาก “ราก”
ราก → เย็น → พิษร้อน + วัณโรค
🌰 จำจาก “เมล็ด”
เมล็ด → ฝาด → ไอกรน + ไข้ทราง
🧠 จุดจำง่าย
“มะหวด รากเย็นดับพิษร้อน — เมล็ดฝาดแก้ไอกรน–ไข้ทราง”
จำแยกเป็น 2 กลุ่มง่าย ๆ
ราก → ความร้อน
เมล็ด → ไอและไข้ทราง
📚 ศัพท์น่ารู้
พิษร้อน
ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะพิษที่มีลักษณะร้อน หรืออาการผิดปกติที่สัมพันธ์กับความร้อนตามหลักธาตุและสมุฏฐาน
วัณโรค
เป็นโรคติดเชื้อที่มีสาเหตุจำเพาะ ในข้อความนี้คำว่า “แก้วัณโรค” เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย ไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้รากมะหวดทดแทนยารักษาวัณโรคในปัจจุบันได้
ไอกรน
เป็นโรคติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจที่มีอาการไอรุนแรงเป็นชุด โดยเฉพาะในเด็กอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ สรรพคุณในที่นี้เป็นข้อมูลตามองค์ความรู้ดั้งเดิม
ไข้ทราง
เป็นคำตามองค์ความรู้การแพทย์แผนไทย ใช้กล่าวถึงกลุ่มอาการเจ็บป่วยในเด็กที่เกี่ยวข้องกับ ทราง ตามการจำแนกในคัมภีร์ ไม่ควรเทียบตรงกับโรคใดโรคหนึ่งในการแพทย์ปัจจุบัน
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม