BOTANICAL PROFILE
มะม่วงหิมพานต์
Anacardium occidentale L. วงศ์: Anacardiaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
มะม่วงหิมพานต์เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลาง แตกกิ่งก้านเป็นพุ่ม ใบเป็นใบเดี่ยวค่อนข้างหนา รูปไข่กลับถึงรูปรี ดอกออกเป็นช่อบริเวณปลายกิ่ง ส่วนที่เรียกทั่วไปว่า “ผลมะม่วงหิมพานต์” ซึ่งมีลักษณะอวบฉ่ำนั้น เป็นส่วนฐานรองดอกหรือก้านผลที่ขยายตัว ส่วนผลแท้มีลักษณะคล้ายเมล็ดรูปไตติดอยู่ที่ปลาย ภายในเป็นเมล็ดที่รู้จักกันทั่วไปว่า เม็ดมะม่วงหิมพานต์ ตาม แหล่งอ้างอิงหลัก ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ - เมล็ด - ยาง - เปลือกต้นและลูก โดย เปลือกต้นและลูกถูกระบุรวมเป็นกลุ่มเดียว จึงคงรูปแบบตามแหล่งอ้างอิงหลัก ไม่แยกสรรพคุณออกจากกัน
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 มะม่วงหิมพานต์
มะม่วงหิมพานต์ เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อม ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ เมล็ด ยาง และเปลือกต้นร่วมกับลูก
🌰 เมล็ด
🌿 รสยา
รสมันเมา
✨ สรรพคุณ
- บำรุงเส้นเอ็น
- แก้โรคผิวหนัง
- แก้กลาก
- แก้เกลื้อน
💧 ยาง
✨ สรรพคุณ
- กัดทำลายเนื้อด้านที่เป็นตาปลา
แหล่งอ้างอิงหลัก ไม่ได้ระบุรสยาของยาง จึงไม่เติมรสยาเพิ่มเติม
🌳🍎 เปลือกต้น และลูก
🌿 รสยา
รสฝาด
✨ สรรพคุณ
- ฟอกดับพิษ
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
🌰 จำจาก “เมล็ด”
เมล็ด → มันเมา → เส้นเอ็น + โรคผิวหนัง + กลาก + เกลื้อน
💧 จำจาก “ยาง”
ยาง → กัดเนื้อด้าน → ตาปลา
🌳🍎 จำจาก “เปลือกต้น–ลูก”
เปลือกต้น–ลูก → ฝาด → ฟอกดับพิษ
🧠 จุดจำง่าย
“หิมพานต์ เมล็ดมันเมาเด่นผิวหนัง — ยางกัดตาปลา — เปลือกกับลูกฝาดดับพิษ”
จำเป็น 3 กลุ่มสั้น ๆ ได้ว่า
เมล็ด → เส้นเอ็น–ผิวหนัง
ยาง → ตาปลา
เปลือก–ลูก → ดับพิษ
📚 ศัพท์น่ารู้
รสมันเมา
เป็นการระบุรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย โดยมีคุณลักษณะของ รสมัน ร่วมกับกลุ่ม รสเมาเบื่อ การนำไปใช้เป็นยาจึงต้องพิจารณาส่วนของพืชและวิธีเตรียมให้ถูกต้อง
กลาก
เป็นคำที่ใช้เรียกโรคผิวหนังบางลักษณะที่มีผื่นเป็นวง คัน หรือมีขุย ในปัจจุบันกลากจำนวนมากสัมพันธ์กับการติดเชื้อรา จึงควรได้รับการวินิจฉัยให้ถูกต้องก่อนรักษา
เกลื้อน
โดยทั่วไปใช้เรียกโรคผิวหนังที่มีปื้นสีผิดปกติและอาจมีขุย ซึ่งในทางการแพทย์ปัจจุบันมักเกี่ยวข้องกับเชื้อราบางชนิด ข้อความในที่นี้เป็น สรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย
ฟอกดับพิษ
เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยแก้หรือทำให้ภาวะพิษที่ผิดปกติลดลงตามแนวคิดการใช้ยาไทย ไม่ได้หมายถึงการกำจัดสารพิษออกจากร่างกายในความหมายทางการแพทย์สมัยใหม่โดยตรง
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม