🌿 มะนาว

มะนาว เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อมในวงศ์ส้ม ผลมีน้ำรสเปรี้ยวและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ส่วนที่ใช้เป็นยาตามแหล่งอ้างอิงหลัก ได้แก่ ใบ ราก น้ำในลูก และเมล็ดที่คั่วไฟ

🍃 ใบ

🌿 รสยา

รสปร่าซ่า

✨ สรรพคุณ

• กัดฟอกเสมหะและระดู

🧪 การใช้ในยาไทย

แหล่งอ้างอิงหลักระบุว่า ใช้ในพิกัด 108 ใบ

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสขื่นจืด

✨ สรรพคุณ

• ถอนพิษไข้กลับซ้ำ
• แก้อักเสบ
• แก้ปวด

🧪 วิธีใช้

ฝนกับสุราทาฝี

🍋 น้ำในลูก

🌿 รสยา

รสเปรี้ยว

✨ สรรพคุณ

• กัดเสมหะ
• แก้ไอ
• ฟอกโลหิตทำให้ผิวงาม
• แก้เลือดออกตามไรฟัน

🌰 เมล็ดคั่วไฟ

🌿 รสยา

รสขมหอม

✨ สรรพคุณ

• ขับเสมหะ
• แก้ซางเด็ก

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🍃 จำจาก “ใบ”

ใบ → ปร่าซ่า → กัดฟอกเสมหะและระดู → พิกัด 108 ใบ

🌱 จำจาก “ราก”

ราก → ขื่นจืด → ถอนพิษไข้กลับซ้ำ + ฝนสุราทาฝี + แก้อักเสบ แก้ปวด

🍋 จำจาก “น้ำในลูก”

น้ำในลูก → เปรี้ยว → เสมหะ ไอ โลหิต ไรฟัน

🌰 จำจาก “เมล็ดคั่ว”

เมล็ดคั่ว → ขมหอม → ขับเสมหะ แก้ซางเด็ก

🧠 จุดจำง่าย

“มะนาว ใบฟอกเสมหะ รากถอนพิษ น้ำเปรี้ยวแก้ไอ–ไรฟัน เมล็ดคั่วแก้ซาง”

📚 ศัพท์น่ารู้

กัดฟอกเสมหะ

ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงการช่วยลดหรือทำให้เสมหะที่เหนียวข้นคลายตัว รวมถึงช่วยปรับภาวะเสมหะที่ผิดปกติ

ระดู

หมายถึง ประจำเดือน ในบริบทขององค์ความรู้แพทย์แผนไทย คำว่า “กัดฟอกเสมหะและระดู” จึงเป็นถ้อยคำตามตำราที่ควรพิจารณาตามบริบทของการใช้ยาไทย

พิกัด 108 ใบ

เป็นชื่อพิกัดยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ซึ่งรวบรวม ใบยาหลายชนิดตามจำนวนที่กำหนด เพื่อใช้เป็นองค์ประกอบของยา การระบุว่ามะนาว “ใช้ในพิกัด 108 ใบ” หมายถึงใบมะนาวเป็นหนึ่งในเครื่องยาของพิกัดดังกล่าว

ไข้กลับซ้ำ

หมายถึงอาการไข้ที่ดูเหมือนทุเลาหรือหายไปแล้ว แต่กลับมาเป็นซ้ำอีก ตามถ้อยคำที่ใช้ในองค์ความรู้การแพทย์ดั้งเดิม

ซางเด็ก

เป็นกลุ่มอาการเจ็บป่วยในเด็กตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย อาจมีลักษณะแตกต่างกันตามชนิดของซางและคัมภีร์ที่ใช้อ้างอิง ไม่ควรเทียบตรงกับโรคใดโรคหนึ่งในทางการแพทย์ปัจจุบัน

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม