🌿 มะตูม

มะตูม เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุว่ามี 3 ชนิด คือ ลูกกลม ลูกยาว และลูกนิ่ม ส่วนที่ใช้เป็นยา ได้แก่ ราก เปลือก รากและลำต้น ใบสด ผลอ่อนชนิดเปลือกลูกแข็ง และผลสุก

ข้อความเกี่ยวกับมะตูมในแหล่งอ้างอิงหลักมีข้อมูลต่อเนื่องข้ามหน้า จึงรวบรวมข้อมูลจากทั้งสองหน้าไว้ด้วยกัน

🌱 ราก

🌿 รสยา

รสปร่าซ่าขื่นเล็กน้อย

แหล่งอ้างอิงหลักระบุรากแยกไว้ด้วยรสดังกล่าว โดยในข้อความที่มองเห็นไม่ได้ระบุสรรพคุณแยกต่อจากบรรทัดนี้ จึงไม่เติมสรรพคุณเพิ่มเติมเอง

🌳 เปลือก ราก และลำต้น

🌿 รสยา

รสปร่าซ่าขื่น

✨ สรรพคุณ

• แก้ไข้จับสั่น
• ขับลมในลำไส้

🍃 ใบสด

🌿 รสยา

รสปร่าซ่าขื่น

✨ สรรพคุณ

• แก้หวัด
• แก้หลอดลมอักเสบ
• แก้บวม

🧪 วิธีใช้

คั้นเอาน้ำรับประทาน

🟢 ผลอ่อนชนิดเปลือกลูกแข็ง

✨ สรรพคุณ

• แก้ธาตุพิการ

🧪 วิธีเตรียม

ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุให้

หั่นตากแดด ปรุงเป็นยาธาตุ

แหล่งอ้างอิงหลักไม่ได้ระบุรสยาของผลอ่อนในข้อความส่วนนี้ จึงไม่เติมรสยาเพิ่มเติม

🟡 ผลสุก

✨ สรรพคุณ

• ช่วยย่อยอาหาร
• ระบายท้อง
• แก้โรคไฟธาตุอ่อน
• แก้บิด
• แก้ท้องเสีย

🧪 วิธีใช้

รับประทานเป็นยา

แหล่งอ้างอิงหลักไม่ได้ระบุรสยาของผลสุกในข้อความส่วนนี้ จึงไม่เติมรสยาเพิ่มเติม

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🌳 จำจาก “เปลือก–ราก–ลำต้น”

ปร่าซ่าขื่น → ไข้จับสั่น + ขับลมในลำไส้

🍃 จำจาก “ใบสด”

ปร่าซ่าขื่น → คั้นน้ำ → หวัด หลอดลมอักเสบ บวม

🟢 จำจาก “ผลอ่อน”

ผลอ่อนเปลือกแข็ง → หั่นตากแดด → ยาธาตุ → แก้ธาตุพิการ

🟡 จำจาก “ผลสุก”

ผลสุก → ช่วยย่อย + ระบาย + ไฟธาตุอ่อน + บิด + ท้องเสีย

🧠 จุดจำง่าย

“มะตูม ต้นขับลม ใบแก้หวัด ผลอ่อนเป็นยาธาตุ ผลสุกช่วยย่อยและระบาย”

📚 ศัพท์น่ารู้

ไข้จับสั่น

เป็นคำใช้เรียกอาการไข้ที่มีอาการหนาวสั่นเป็นช่วง ๆ ในตำราและองค์ความรู้ดั้งเดิม ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัยสาเหตุของไข้ในปัจจุบัน

ธาตุพิการ

ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะที่ธาตุในร่างกายทำหน้าที่ผิดปกติจนเกิดอาการเจ็บป่วย โดยต้องพิจารณาร่วมกับธาตุและสมุฏฐานของผู้ป่วย

ไฟธาตุอ่อน

ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หมายถึงภาวะที่กำลังของธาตุไฟซึ่งเกี่ยวข้องกับการย่อยและการแปรสภาพอาหารทำงานอ่อนลง อาจสัมพันธ์กับอาการย่อยอาหารไม่ดีหรือระบบทางเดินอาหารผิดปกติ

ยาธาตุ

หมายถึงยาที่ใช้ปรับหรือบำรุงการทำงานของธาตุ โดยเฉพาะระบบการย่อยอาหารและอาการที่สัมพันธ์กับธาตุพิการตามหลักแพทย์แผนไทย

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม