ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

BOTANICAL PROFILE

มะค่าทั้ง 2

🌳 มะค่าโมง ชื่อวิทยาศาสตร์: Afzelia xylocarpa (Kurz) Craib วงศ์: Fabaceae / 🌳 มะค่าแต้ ชื่อวิทยาศาสตร์: Sindora siamensis Teijsm. ex Miq. วงศ์: Fabaceae

กลับไปดูสมุนไพรทั้งหมด
ภาพหลักของ มะค่าทั้ง 2 · แสดงเต็มภาพ

OVERVIEW

รายละเอียดเบื้องต้น

ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุว่า มะค่ามี 2 อย่าง คือ มะค่าโมง และมะค่าแต้ ซึ่งเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ ข้อมูลทางยาที่ระบุในแหล่งอ้างอิงหลักใช้ส่วนที่เรียกว่า “ปุ่มมะค่า” โดยไม่ได้แยกสรรพคุณระหว่างมะค่าโมงกับมะค่าแต้ จึงควรคงข้อมูลทางยาเป็น มะค่าทั้ง 2 ไม่ควรแยกสรรพคุณให้แต่ละชนิดเอง มะค่าโมง เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ผลัดใบ เรือนยอดแผ่กว้าง ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ดอกออกเป็นช่อ ผลเป็นฝักแบนหนา เมื่อแก่แตกออก ภายในมีเมล็ดสีดำและมีเนื้อหุ้มบริเวณขั้วเมล็ด มะค่าแต้ เป็นไม้ยืนต้น ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อยหลายคู่ ดอกออกเป็นช่อ ผลเป็นฝักแข็ง ลักษณะเด่นคือ ผิวฝักมีหนาม ภายในมีเมล็ดจำนวนน้อย

MAIN PROPERTIES

สรรพคุณและรายละเอียด

🌿 มะค่าทั้ง 2

มะค่าทั้ง 2 ตามแหล่งอ้างอิงหลัก หมายถึง มะค่าโมง และมะค่าแต้ เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่

ส่วนที่ระบุใช้เป็นยาคือ ปุ่มมะค่า โดยแหล่งอ้างอิงหลักให้รสยาและสรรพคุณรวมกันสำหรับมะค่าทั้ง 2 ไม่ได้แยกเป็นรายชนิด

🌳 มะค่าโมง

มะค่าโมงเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ใบเป็นใบประกอบ ผลเป็นฝักแข็งแบน ภายในมีเมล็ดสีดำ

🌳 มะค่าแต้

มะค่าแต้เป็นไม้ยืนต้น ใบเป็นใบประกอบ ลักษณะเด่นของผลคือ ฝักมีหนามแหลมตามผิว

🟤 ปุ่มมะค่า

🌿 รสยา

รสเมาเบื่อ

✨ สรรพคุณ

  • แก้หวัด
  • แก้ริดสีดวงทวาร
  • แก้พยาธิผิวหนัง

🧪 วิธีใช้

ตามแหล่งอ้างอิงหลักระบุให้

“ต้มเอาไอรม”

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

🟤 จำจาก “ปุ่มมะค่า”

ปุ่มมะค่า → รสเมาเบื่อ → ต้มเอาไอรม → หวัด ริดสีดวงทวาร พยาธิผิวหนัง

🧠 จุดจำง่าย

“ปุ่มมะค่า เมาเบื่อ — ต้มรม แก้หวัด ริดสีดวง และพยาธิผิวหนัง”

และจำคู่ชนิดว่า

“โมง–แต้ คือ มะค่าทั้ง 2”

📚 ศัพท์น่ารู้

ปุ่มมะค่า

หมายถึงส่วนที่เป็น ปุ่มหรือปมที่เกิดขึ้นบนเนื้อไม้หรือลำต้นของมะค่า ซึ่งแหล่งอ้างอิงหลักระบุให้ใช้เป็นยา โดยมิได้หมายถึงเปลือกต้นหรือแก่นทั่วไปทั้งหมด

รสเมาเบื่อ

เป็นรสยาตามหลักเภสัชกรรมไทย ใช้เรียกยาที่มีฤทธิ์ในกลุ่มเมาเบื่อ ซึ่งมักพบในเครื่องยาที่ใช้กับพยาธิหรือโรคผิวหนังบางลักษณะ การใช้จริงต้องระมัดระวังเรื่องชนิดยาและวิธีใช้

ต้มเอาไอรม

หมายถึงการนำเครื่องยาต้มกับน้ำ แล้วใช้ ไอหรือไอระเหยจากน้ำต้มเพื่อรมบริเวณที่ต้องการ มิใช่การระบุให้ดื่มน้ำต้มโดยตรง เว้นแต่ตำรับหรือแหล่งข้อมูลอื่นจะกำหนดไว้ต่างหาก

พยาธิผิวหนัง

ในบริบทองค์ความรู้แพทย์แผนไทย เป็นคำกว้างที่ใช้กล่าวถึงความผิดปกติหรือโรคทางผิวหนังบางประเภท มิได้หมายถึงพยาธิตัวหนอนบนผิวหนังโดยตรงเสมอไป

 

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม