🌿 นมนาง

(นมสาว)

ตำราเภสัชกรรมไทยระบุว่า นมนาง หรือ นมสาว เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง โดยใช้ เปลือกต้น เนื้อไม้และราก ราก ใบ และลูก เป็นยา

🌳 เปลือกต้น — รสเย็นเอียน

สรรพคุณ: บำรุงน้ำนม

🪵🌱 เนื้อไม้และราก — รสเย็น

สรรพคุณ: ระงับความร้อน แก้ไข้พิษ แก้ไข้หัวหัด สุกใส ดำแดง

🌱 ราก — รสเย็น

สรรพคุณ: แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้เจ็บหลังเจ็บเอว

🍃 ใบ — รสเย็น

วิธีใช้ตามต้นฉบับ: ตำผสมน้ำทาหรือพ่น

สรรพคุณ: แก้ร้อนภายใน

🍈 ลูก — รสเย็น

วิธีใช้ตามต้นฉบับ: ต้มเอาน้ำรับประทานและอาบ

สรรพคุณ: แก้ซาง แก้เด็กตัวร้อน

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ตัวนี้มีจุดช่วยจำชัดเจนคือ เกือบทุกส่วนมี “รสเย็น” และสรรพคุณส่วนใหญ่สัมพันธ์กับการระงับความร้อนและอาการร้อนตามแนวคิดแพทย์แผนไทย

🌳 เปลือกต้น → รสเย็นเอียน → บำรุงน้ำนม

🪵🌱 เนื้อไม้และราก → รสเย็น → ระงับความร้อน • ไข้พิษ • ไข้หัวหัด สุกใส ดำแดง

🌱 ราก → รสเย็น → คลื่นเหียนอาเจียน • เจ็บหลังเจ็บเอว

🍃 ใบ → รสเย็น → ตำผสมน้ำทาหรือพ่น → แก้ร้อนภายใน

🍈 ลูก → รสเย็น → ต้มเอาน้ำรับประทานและอาบ → แก้ซาง • เด็กตัวร้อน

📌 คำว่า “ไข้พิษ” และ “ไข้หัว” เป็นศัพท์ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย โดยต้นฉบับระบุ หัด สุกใส ดำแดง ไว้ในกลุ่มนี้ จึงควรเก็บถ้อยคำตามตำรา ไม่ควรนำไปเทียบตรงกับการวินิจฉัยโรคติดเชื้อในปัจจุบันโดยไม่มีการประเมินทางการแพทย์

📌 สรรพคุณเกี่ยวกับ หัด สุกใส และกลุ่มไข้รุนแรง เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้/ตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรใช้สมุนไพรทดแทนการตรวจวินิจฉัย การเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน หรือการรักษาทางการแพทย์

📌 คำว่า “ซาง” เป็นศัพท์ที่ใช้กับกลุ่มอาการเจ็บป่วยในเด็กตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย หากเด็กมีไข้สูง ซึม ชัก หายใจลำบาก รับประทานหรือดื่มไม่ได้ หรือมีอาการรุนแรง ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว

🔬 หมายเหตุเรื่องชื่อวิทยาศาสตร์

accepted name ปัจจุบันคือ

Xantolis cambodiana (Pierre ex Dubard) P.Royen

ในเอกสารสมุนไพรบางแห่งอาจพบชื่อ

Pouteria cambodiana (Pierre ex Dubard) Baehni

ซึ่งปัจจุบันจัดเป็นชื่อพ้องของชนิดเดียวกัน

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม