BOTANICAL PROFILE
ท้าวยายม่อม
ชื่อ “ท้าวยายม่อม/เท้ายายม่อม” มีความกำกวมทางอนุกรมวิธานในเอกสารไทย
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดย่อม ส่วนข้อมูลพฤกษศาสตร์ไทยที่ใช้ชื่อท้าวยายม่อม/ไม้เท้ายายม่อมอธิบายพืชลักษณะเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งน้อย ใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามหรือเป็นวงรอบข้อ ใบค่อนข้างเรียวยาว ดอกสีขาวออกเป็นช่อบริเวณปลายยอด ผลกลม เมื่อสุกมีสีเข้มและมีกลีบเลี้ยงสีแดงติดอยู่
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 ท้าวยายม่อม
ตำราเภสัชกรรมไทยระบุว่า ท้าวยายม่อม เป็นไม้ยืนต้นขนาดย่อม โดยใช้ ต้น และ ราก เป็นยา
🌳 ต้น — รสจืดเฝื่อน
สรรพคุณ: ขับเสมหะให้ลงเบื้องต่ำ ขับพิษไข้หัว (หัด สุกใส ดำแดง) แก้ไข้
🌱 ราก — รสจืดขื่น
สรรพคุณ: แก้พิษงู แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้อาเจียน แก้หืดไอ แก้พิษฝี
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
จำง่าย ๆ โดยแยกตามส่วนที่ใช้
🌳 ต้น → รสจืดเฝื่อน → ขับเสมหะลงเบื้องต่ำ • พิษไข้หัว • แก้ไข้
🌱 ราก → รสจืดขื่น → พิษงู • ร้อนในกระหายน้ำ • อาเจียน • หืดไอ • พิษฝี
📌 “ไข้หัว” เป็นศัพท์ในองค์ความรู้แพทย์แผนไทยที่ใช้กับกลุ่มอาการไข้ซึ่งอาจมีผื่น ตุ่ม หรืออาการแสดงทางผิวหนัง โดยต้นฉบับระบุไว้ในวงเล็บว่า “หัด สุกใส ดำแดง” จึงควรตีความตามบริบทของตำราเดิม ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัยโรคติดเชื้อในปัจจุบัน
📌 สรรพคุณ “แก้พิษงู” เป็นสรรพคุณตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย หากถูกงูกัดต้องเข้ารับการรักษาทางการแพทย์โดยเร่งด่วน ไม่ควรใช้สมุนไพรทดแทนเซรุ่มต้านพิษงูหรือการรักษามาตรฐาน
🔎 หมายเหตุเรื่องชนิดพืช
ชื่อ “ท้าวยายม่อม” ในเอกสารพฤกษศาสตร์และเอกสารยาไทยพบการอ้างถึงทั้ง Clerodendrum indicum (L.) Kuntze และ Clerodendrum petasites (Lour.) S.Moore ซึ่งปัจจุบันเป็นคนละชนิดกัน
ดังนั้นข้อมูลรายการนี้ยังควรถือว่า ยังไม่สามารถยืนยันชนิดพืชได้อย่างเด็ดขาด และไม่ควรนำชื่อวิทยาศาสตร์ชนิดใดชนิดหนึ่งไปใช้โดยไม่มีหมายเหตุเรื่องความกำกวม
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม