🌿 ตีนเป็ดต้น

(พญาสัตบรรณ)

ตำราเภสัชกรรมไทยระบุว่า ตีนเป็ดต้น เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ โดยใช้ เปลือกต้น ใบ ดอก ราก และกระพี้ เป็นยา แต่ละส่วนมีรสยาและสรรพคุณแตกต่างกัน

🌳 เปลือกต้น — รสขม

สรรพคุณ: แก้ไข้เพื่อดีพิการ สมานลำไส้

🍃 ใบ — รสจืด

สรรพคุณ: แก้ไข้หวัด

🌼 ดอก — รสขมเย็น

สรรพคุณ: แก้ไข้เพื่อโลหิต ไข้ตัวร้อน ไข้เหนือ

🌱 ราก — รสร้อนเล็กน้อย

สรรพคุณ: ขับผายลม

🪵 กระพี้ — รสร้อนเล็กน้อย

สรรพคุณ: ขับโลหิตให้ตก

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

จำง่าย ๆ โดยแยกตามส่วนที่ใช้

🌳 เปลือกต้น → รสขม → ไข้เพื่อดีพิการ • สมานลำไส้

🍃 ใบ → รสจืด → แก้ไข้หวัด

🌼 ดอก → รสขมเย็น → ไข้เพื่อโลหิต • ไข้ตัวร้อน • ไข้เหนือ

🌱 ราก → รสร้อนเล็กน้อย → ขับผายลม

🪵 กระพี้ → รสร้อนเล็กน้อย → ขับโลหิตให้ตก

📌 คำว่า “ไข้เพื่อดีพิการ” และ “ไข้เพื่อโลหิต” เป็นศัพท์ตามแนวคิดแพทย์แผนไทย โดยคำว่า “เพื่อ” ใช้สื่อถึงเหตุหรือปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการตามทฤษฎีธาตุและสมุฏฐาน จึงควรตีความภายใต้บริบทขององค์ความรู้แพทย์แผนไทย

📌 “ไข้เหนือ” เป็นชื่อกลุ่มอาการไข้ตามศัพท์ในตำราแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำไปเทียบตรงกับโรคติดเชื้อชนิดใดชนิดหนึ่งในการแพทย์ปัจจุบันโดยไม่มีการวินิจฉัย

📌 ข้อความ “ขับโลหิตให้ตก” เป็นถ้อยคำตามต้นฉบับตำรา จึงคงไว้เพื่อรักษาความหมายขององค์ความรู้ดั้งเดิม ไม่ควรนำไปตีความเป็นคำแนะนำให้ใช้เพื่อกระตุ้นเลือด ประจำเดือน หรือใช้ในระหว่างตั้งครรภ์ด้วยตนเอง

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม