🌿 ตะโกนา

(พญาช้างดำ, ตะโก)

ผล — รสฝาด

สรรพคุณ: แก้ท้องร่วง ตกโลหิต แก้มวนท้อง ขับพยาธิ แก้กระษัย แก้ฝีเน่าเปื่อย

เปลือกลูก — ต้นฉบับไม่ระบุรสยา

วิธีใช้ตามต้นฉบับ: เผาเป็นถ่าน แช่น้ำรับประทาน

สรรพคุณ: ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ

เปลือกต้นและเนื้อไม้ — รสฝาดติดขม

สรรพคุณ: บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง บำรุงกำหนัด แก้กามตายด้าน

เปลือกต้น — ต้นฉบับไม่ระบุรสยาแยก

วิธีใช้ / สรรพคุณตามต้นฉบับ:
เผาเป็นถ่านแช่น้ำรับประทาน ขับระดูขาว ขับปัสสาวะ

ต้มกับเกลือ อมรักษาโรครำมะนาด แก้ปวดฟัน

เป็นยาอายุวัฒนะ

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ผล → รสฝาด → ท้องร่วง–ตกโลหิต–มวนท้อง–พยาธิ–กระษัย–ฝีเน่าเปื่อย

ผลของตะโกนามีรสฝาด และต้นฉบับระบุสรรพคุณไว้ค่อนข้างหลากหลาย ทั้งกลุ่มระบบทางเดินอาหาร พยาธิ กระษัย และฝีตามองค์ความรู้เดิม

เปลือกลูก → เผาเป็นถ่าน–แช่น้ำรับประทาน → ระดูขาว–ปัสสาวะ

ส่วนนี้ต้นฉบับไม่ได้ระบุรสยา จึงไม่เติมรสยาเอง

เปลือกต้นและเนื้อไม้ → รสฝาดติดขม → ธาตุ–กำลัง–กำหนัด

ต้นฉบับระบุสรรพคุณบำรุงธาตุ บำรุงกำลัง บำรุงกำหนัด และแก้กามตายด้าน

เปลือกต้น → เผาถ่าน / ต้มกับเกลือ → ระดูขาว–ปัสสาวะ–รำมะนาด–ปวดฟัน

ต้นฉบับยังระบุเปลือกต้นแยกไว้อีกครั้ง โดยมีทั้งวิธีเผาเป็นถ่านแช่น้ำรับประทาน และต้มร่วมกับเกลือสำหรับอาการในช่องปากตามองค์ความรู้เดิม พร้อมระบุว่าเป็นยาอายุวัฒนะ

จุดช่วยจำ:
“ตะโกนา → ผลฝาดเด่นท้อง / เปลือกลูกเผาถ่านขับระดู–ปัสสาวะ / เปลือกกับเนื้อไม้บำรุงธาตุ–กำลัง”

คำว่า “ตกโลหิต” “กระษัย” “ระดูขาว” “กามตายด้าน” “รำมะนาด” และ “ยาอายุวัฒนะ” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทย จึงคงความหมายตามต้นฉบับไว้ โดยไม่เทียบตรงกับการวินิจฉัยหรือผลการรักษาตามการแพทย์ปัจจุบัน

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ