BOTANICAL PROFILE
ชะมดต้น (ฝ้ายผี)
Abelmoschus moschatus Medik. วงศ์ Malvaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับระบุว่าเป็น “ไม้ล้มลุกเนื้ออ่อนหรือไม้พุ่ม” ข้อมูลพฤกษศาสตร์ของกรมอุทยานแห่งชาติฯ ระบุว่าเป็นไม้ล้มลุก สูงได้ประมาณ 2 เมตร ส่วนต่าง ๆ มีขนหยาบ ใบเดี่ยวส่วนมากเป็นรูปฝ่ามือ 3–7 พู ขอบใบจักฟันเลื่อย ดอกออกเดี่ยว สีเหลืองนวล โดยโคนกลีบด้านในมีสีม่วงอมน้ำตาลเข้ม และเมล็ดมีกลิ่นแรงเป็นลักษณะเด่นของชนิดนี้
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 ชะมดต้น
(ฝ้ายผี)
ใบ — รสเมาเบื่อ
สรรพคุณ: ฆ่าพยาธิผิวหนัง กลาก เกลื้อน
ดอก — รสเมาเบื่อ
สรรพคุณ: แก้พยาธิไส้เดือน
ต้น — รสเมาเบื่อ
สรรพคุณ: แก้เกลื้อนช้าง เกลื้อนใหญ่ เรื้อนกวาง เรื้อนน้ำเต้า
ราก — รสเมาเบื่อ
สรรพคุณ: ฆ่าพยาธิตามรูขุมขนและรากผม รังแค
ลูกและใบ — ต้นฉบับไม่ระบุรสยาเฉพาะส่วนนี้
วิธีใช้ / สรรพคุณ: ตำพอกฝี เร่งหนองให้แตกเร็ว
เปลือกต้น — รสเมาเบื่อ
วิธีใช้ / สรรพคุณ: ตำคั้นเอาน้ำหยอดหู ฆ่าแมงเข้าหู
ใช้ทั้ง ๕ — รสเมาเบื่อ
สรรพคุณ: รักษาฝีภายใน
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
ใบ → รสเมาเบื่อ → พยาธิผิวหนัง–กลาก–เกลื้อน
ใบตามต้นฉบับเน้นสรรพคุณเกี่ยวกับพยาธิและโรคผิวหนังตามองค์ความรู้เดิม
ดอก → รสเมาเบื่อ → พยาธิไส้เดือน
ดอกมีสรรพคุณตามต้นฉบับเฉพาะการแก้พยาธิไส้เดือน
ต้น → รสเมาเบื่อ → เกลื้อนช้าง–เกลื้อนใหญ่–เรื้อนกวาง–เรื้อนน้ำเต้า
เป็นกลุ่มคำเรียกโรคผิวหนังตามตำราเดิม จึงควรเก็บถ้อยคำตามต้นฉบับไว้โดยไม่เทียบตรงกับชื่อโรคปัจจุบัน
ราก → รสเมาเบื่อ → รูขุมขน–รากผม–รังแค
ต้นฉบับเน้นการฆ่าพยาธิตามรูขุมขนและรากผม รวมถึงรังแค
ลูกและใบ → ตำพอก → ฝี–เร่งหนองให้แตกเร็ว
ส่วนนี้ต้นฉบับไม่ได้ระบุรสยาแยก จึงไม่เติมรสยาเอง
เปลือกต้น → รสเมาเบื่อ → ตำคั้นน้ำ → แมงเข้าหู
เป็นวิธีใช้ที่บันทึกไว้ตามตำราเดิม ไม่ควรนำมาหยอดหูด้วยตนเองในปัจจุบัน
ทั้ง ๕ → รสเมาเบื่อ → ฝีภายใน
จุดช่วยจำ:
“ชะมดต้น → รสเมาเบื่อเป็นหลัก → ใบผิวหนัง / ดอกพยาธิ / ต้นโรคผิวหนัง / รากรูขุมขน–รังแค / ลูกกับใบพอกฝี / ทั้ง ๕ ฝีภายใน”
คำว่า “พยาธิผิวหนัง” “เกลื้อนช้าง” “เรื้อนกวาง” “เรื้อนน้ำเต้า” “ฝีภายใน” และ “ฆ่าแมงเข้าหู” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้และตำราแพทย์แผนไทย จึงคงข้อความตามต้นฉบับโดยไม่เทียบตรงกับการวินิจฉัยโรคในปัจจุบัน
โดยเฉพาะโรคผิวหนังเรื้อรัง ฝีลึก ฝีที่มีไข้ร่วมด้วย หรือสิ่งแปลกปลอม/แมลงเข้าหู ควรได้รับการตรวจรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ข้อมูลตำรานี้แทนการรักษา
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม