🌿 จุกโรหิณี

ราก — รสขมเย็น

สรรพคุณ: ถอนพิษไข้กาฬ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ลดความร้อนในร่างกาย

บางตำราว่า: รสสุขุม
สรรพคุณ: แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้ลมปลายไข้

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

ราก → รสขมเย็น → พิษไข้กาฬ–ร้อนใน–กระหายน้ำ–ลดความร้อน

จุกโรหิณีตามต้นฉบับใช้ รากเพียงส่วนเดียว โดยระบุรสหลักว่า ขมเย็น และสรรพคุณเน้นกลุ่มอาการไข้และความร้อนตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทย

ต้นฉบับยังบันทึกความเห็นอีกสายหนึ่งไว้อย่างชัดเจนว่า

“บางตำราว่า รสสุขุม” → แก้ไข้เพื่อโลหิต–แก้ลมปลายไข้

จึงควรเก็บข้อมูลทั้งสองชุดไว้ ไม่ควรตัดข้อความ “บางตำราว่า” ออก เพราะสะท้อนความแตกต่างของตำราเดิม

จุดช่วยจำ:
“จุกโรหิณี → รากขมเย็น → ไข้–ร้อนใน–กระหายน้ำ / บางตำรารสสุขุม → โลหิต–ลมปลายไข้”

คำว่า “พิษไข้กาฬ” “ไข้เพื่อโลหิต” และ “ลมปลายไข้” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทยในต้นฉบับ จึงคงความหมายไว้ตามตำรา โดยไม่เทียบตรงกับชื่อโรคหรือกลไกทางการแพทย์ปัจจุบัน

โดยเฉพาะอาการไข้สูงต่อเนื่อง ซึม สับสน หายใจผิดปกติ ขาดน้ำ หรือมีอาการรุนแรงอื่น ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ข้อมูลสมุนไพรแทนการรักษา

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม