BOTANICAL PROFILE
จันทน์แดง
Pterocarpus santalinus L.f. วงศ์ Fabaceae
OVERVIEW
รายละเอียดเบื้องต้น
ต้นฉบับระบุว่าเป็น ไม้ยืนต้นขนาดย่อม และใช้เนื้อไม้กับแก่นเป็นยา อย่างไรก็ตาม ชื่อ “จันทน์แดง” เป็นกรณีที่ต้องระวังเรื่องการระบุชนิดพืช เพราะองค์ความรู้และมาตรฐานไทยต่างยุคใช้ชื่อนี้กับเครื่องยามากกว่าหนึ่งแหล่ง
MAIN PROPERTIES
สรรพคุณและรายละเอียด
🌿 จันทน์แดง
เนื้อไม้และแก่น — รสขมเย็น
สรรพคุณ: แก้ไอ แก้ซางอันบังเกิดแต่ดี แก้เลือดออกตามไรฟัน แก้บาดแผล แก้ไข้เพื่อดีพิการ ทำให้ชื่นใจ แก้ร้อน ดับพิษไข้ทุกชนิด ฝนทาแก้ฟกบวม
💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย
เนื้อไม้และแก่น → รสขมเย็น → ไอ–ซาง–เลือดออกตามไรฟัน–บาดแผล–ไข้เพื่อดี–ดับพิษไข้–ฟกบวม
จันทน์แดงตามต้นฉบับใช้ เนื้อไม้และแก่นร่วมกัน มีรสขมเย็น โดยสรรพคุณเน้นทั้งกลุ่มอาการไอ ไข้ และอาการที่เกี่ยวข้องกับ “ดี” ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย
ต้นฉบับยังระบุสรรพคุณ “ทำให้ชื่นใจ” และมีวิธีใช้ภายนอกโดย ฝนทาแก้ฟกบวม
จุดช่วยจำ:
“จันทน์แดง → เนื้อไม้และแก่นขมเย็น → ไอ–ดี–ไข้–ชื่นใจ / ฝนทาแก้ฟกบวม”
คำว่า “ซางอันบังเกิดแต่ดี” “ไข้เพื่อดีพิการ” และ “ดับพิษไข้” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทยในต้นฉบับ จึงคงข้อความไว้ตามตำรา โดยไม่เทียบตรงกับชื่อโรคหรือกลไกทางการแพทย์ปัจจุบัน
โดยเฉพาะอาการไข้สูงต่อเนื่อง เลือดออกตามไรฟันผิดปกติ หรืออาการเลือดออกอื่น ๆ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรใช้ข้อมูลสมุนไพรแทนการตรวจรักษา
⚠️ หมายเหตุ
ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม