🌿 จันทน์เทศ

เนื้อไม้และแก่น — รสขมหอมร้อน

สรรพคุณ: แก้ไข้ดีเดือด ดีพลุ่ง แก้กระสับกระส่าย ตาลอยเผลอสติ บำรุงตับ ปอด น้ำดี

เมล็ดใน — รสหอมฝาดหวานสุขุม

สรรพคุณ: แก้กระหายน้ำ บำรุงกำลัง แก้ลม แก้จุกเสียด แก้กำเดา แก้ท้องร่วง แก้ปวดขัดมดลูก ขับลมในลำไส้ บำรุงโลหิต แก้บิด บำรุงธาตุ

รกหุ้มเมล็ด (ดอก) — รสหอมฝาดร้อน

สรรพคุณ: บำรุงโลหิต บำรุงผิวเนื้อให้เจริญ

หมายเหตุจากพิกัดไทย: คำว่า “ดอก” ในหัวข้อนี้หมายถึง ดอกจันทน์ หรือรก/เยื่อหุ้มเมล็ด ไม่ใช่ดอกจริงของต้นจันทน์เทศ

💡 คำแนะนำจากพิกัดไทย

เนื้อไม้และแก่น → ขมหอมร้อน → ดี–กระสับกระส่าย–ตับ–ปอด–น้ำดี

ตามต้นฉบับ เนื้อไม้และแก่นมีรสขมหอมร้อน สรรพคุณเน้นกลุ่มอาการที่เกี่ยวข้องกับ “ดี” ตามองค์ความรู้แพทย์แผนไทย รวมถึงอาการกระสับกระส่าย ตาลอยเผลอสติ และการบำรุงตับ ปอด และน้ำดี

เมล็ดใน → หอมฝาดหวานสุขุม → ลม–จุกเสียด–ท้องร่วง–บิด–บำรุงธาตุ

เมล็ดในหรือ “ลูกจันทน์” เป็นส่วนที่ต้นฉบับระบุสรรพคุณไว้หลากหลายที่สุด โดยเด่นในกลุ่มอาการทางลมและระบบทางเดินอาหาร รวมถึงบำรุงกำลัง บำรุงโลหิต และบำรุงธาตุ

รกหุ้มเมล็ด (ดอกจันทน์) → หอมฝาดร้อน → โลหิต–ผิวเนื้อ

รกหุ้มเมล็ดหรือดอกจันทน์ ตามต้นฉบับระบุสรรพคุณบำรุงโลหิตและบำรุงผิวเนื้อให้เจริญ

จุดช่วยจำ:
“จันทน์เทศ → แก่นขมหอมร้อน / ลูกจันทน์หอมฝาดหวานสุขุม / ดอกจันทน์หอมฝาดร้อน”

คำว่า “ไข้ดีเดือด” “ดีพลุ่ง” “ตาลอยเผลอสติ” “แก้กำเดา” “บำรุงโลหิต” และ “บำรุงธาตุ” เป็นถ้อยคำตามองค์ความรู้เภสัชกรรมไทยในต้นฉบับ จึงคงข้อความตามตำราไว้โดยไม่เทียบตรงกับโรค กลไก หรือการวินิจฉัยทางการแพทย์ปัจจุบัน

⚠️ หมายเหตุ

ข้อมูลสมุนไพรนี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้และใช้ประกอบการศึกษาเท่านั้น มิใช่คำแนะนำการรักษา การสั่งใช้ยา หรือคำแนะนำจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทย ไม่ควรนำข้อมูลไปปรุงยา ใช้ยา หรือปรับเปลี่ยนการรักษาด้วยตนเองโดยปราศจากการประเมินและกำกับดูแลจากแพทย์หรือแพทย์แผนไทยที่เหมาะสม